काठमाडौं | अन्तर्राष्ट्रिय डेस्क - हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा बदलिँदो सुरक्षा तथा भूराजनीतिक अवस्थाबीच भारत र जापानबीचको रणनीतिक साझेदारी थप सुदृढ बन्दै गएको विश्लेषण सार्वजनिक भएको छ। रक्षा, प्रविधि, आर्थिक सहकार्य तथा समुद्री सुरक्षाका क्षेत्रमा दुवै देशले सहकार्य विस्तार गरिरहेका बेला यस सम्बन्धलाई क्षेत्रीय स्थायित्वका लागि महत्वपूर्ण मानिएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार भारत र जापानबीचको सम्बन्ध अब परम्परागत आर्थिक सहकार्यमा मात्र सीमित नरही रक्षा प्रविधि, आपूर्ति शृङ्खला (Supply Chain), सेमिकन्डक्टर, हरित ऊर्जा तथा समुद्री सुरक्षा जस्ता रणनीतिक क्षेत्रमा केन्द्रित हुन थालेको छ। यसले हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा स्वतन्त्र, खुला र नियममा आधारित व्यवस्था सुदृढ बनाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
दुवै देशले पछिल्ला वर्षहरूमा संयुक्त सैन्य अभ्यास, पूर्वाधार विकास, उच्च प्रविधिमा लगानी तथा समुद्री मार्गको सुरक्षामा सहकार्यलाई तीव्रता दिएका छन्। जापान भारतको प्रमुख विकास साझेदारमध्ये एक रहँदै आएको छ भने भारत जापानको हिन्द–प्रशान्त रणनीतिमा महत्वपूर्ण साझेदारका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ।
विज्ञहरूका अनुसार विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खलामा विविधीकरणको आवश्यकता बढिरहेका बेला भारत–जापान सहकार्यले उत्पादन, प्रविधि र लगानीका नयाँ अवसर सिर्जना गरिरहेको छ। यसले क्षेत्रीय आर्थिक लचिलोपन बढाउनुका साथै विश्व बजारमा दुवै देशको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता पनि सुदृढ बनाउने विश्वास गरिएको छ।
भूराजनीतिक प्रतिस्पर्धा तीव्र बन्दै गएको वर्तमान अवस्थामा भारत र जापानबीचको विश्वासमा आधारित साझेदारीलाई हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा स्थायित्व कायम गर्ने महत्वपूर्ण आधारका रूपमा हेरिएको छ। विश्लेषकहरूले लोकतान्त्रिक मूल्य, नियममा आधारित अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्था र साझा सुरक्षा हितका कारण आगामी वर्षहरूमा दुवै देशबीचको सहकार्य अझ व्यापक र गहिरो बन्ने अपेक्षा गरेका छन्।
भारतको सक्रिय कूटनीति र जापानसँगको सुदृढ रणनीतिक सम्बन्धले हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा नयाँ शक्ति सन्तुलन निर्माणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूको निष्कर्ष रहेको छ।
