इस्लामाबाद। पाकिस्तानका पूर्वसांसद तथा पश्तुन मानवअधिकार अभियन्ता अली वजीर अदालतबाट सफाइ पाएपछि पनि हिरासतमा रहनुपरेको घटनाले देशको न्यायिक प्रक्रिया र नागरिक स्वतन्त्रतासम्बन्धी बहस पुनः चर्काएको छ।

एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले नोभेम्बर १६ मा प्रकाशित गरेको प्रतिवेदनअनुसार सिन्ध प्रान्तको दादुस्थित सेसन्स अदालतले अक्टोबर २१ मा अली वजीरलाई एक मुद्दामा सफाइ दिएको थियो। तर अन्य विचाराधीन मुद्दाहरूको कारण उनी अझै कारागारमा छन्।

अली वजीर पाकिस्तानको नेसनल एसेम्बलीका पूर्वसदस्य तथा पश्तुन तहफुज मुभमेन्ट (PTM) का प्रमुख नेतामध्ये एक हुन्। उनले सन् २०१८ देखि २०२३ सम्म राष्ट्रिय सभामा प्रतिनिधित्व गरेका थिए।

पश्तुन तहफुज मुभमेन्टले पाकिस्तानको खैबर पख्तुनख्वा क्षेत्रमा न्यायिक प्रक्रियाबाहिर हुने हत्या, जबर्जस्ती बेपत्ता पार्ने घटना, सुरक्षा निकायको व्यवहार तथा पश्तुन समुदायमाथिको विभेदका विषय उठाउँदै आएको छ।

एम्नेस्टीका अनुसार अली वजीरलाई सन् २०२४ अगस्ट ४ मा इस्लामाबादबाट पक्राउ गरिएको थियो। सुरुमा उनीमाथि सवारी दुर्घटना, प्रहरीसँग दुर्व्यवहार तथा लागूऔषधसम्बन्धी आरोपमा मुद्दा दर्ता गरिएको थियो। ती मुद्दाहरूमा धरौटी प्राप्त गरेपछि पनि उनलाई रिहा नगरी विभिन्न प्रान्तका कारागारमा स्थानान्तरण गरिएको थियो।

सन् २०२५ मा सिन्ध प्रान्तमा स्थानान्तरण गरिएपछि उनीविरुद्ध विभिन्न मुद्दा चलाइएका थिए। अदालतहरूले पटकपटक धरौटी र सफाइ दिए पनि प्रशासनिक हिरासत आदेश तथा नयाँ मुद्दाका कारण उनको रिहाइ हुन सकेन।

सन् २०२६ मार्च १० मा सिन्ध उच्च अदालतको हैदराबाद इजलासले उनलाई बाँकी रहेको अन्तिम मुद्दामा समेत धरौटी दिएको थियो। त्यसपछि मार्च १६ मा उनी सुक्कुर केन्द्रीय कारागारबाट रिहा भए। तर रिहा भएको केही घण्टामै उनलाई पुनः पक्राउ गरिएको एम्नेस्टीले जनाएको छ।

त्यसपछि उनीविरुद्ध राज्य संस्थाहरूविरुद्ध घृणा तथा हिंसा भड्काउने अभिव्यक्ति दिएको आरोपमा नयाँ मुद्दा दर्ता गरिएको थियो। यस्ता मुद्दाका कारण उनको हिरासत निरन्तर लम्बिँदै गएको एम्नेस्टीको विवरणमा उल्लेख छ।

अक्टोबर २१ मा दादु अदालतले एउटा मुद्दामा सफाइ दिए पनि अन्य मुद्दा र नयाँ अभियोगका कारण उनी हिरासतबाट मुक्त हुन सकेनन्। एम्नेस्टीले यस घटनालाई शान्तिपूर्ण राजनीतिक तथा नागरिक अधिकारसम्बन्धी गतिविधिमाथि दबाब सिर्जना गर्ने कार्यका रूपमा व्याख्या गरेको छ।

अली वजीरको स्वास्थ्य अवस्थाबारे पनि चिन्ता व्यक्त गरिएको छ। एम्नेस्टीका अनुसार अप्रिल २०२६ मा उनले कारागार प्रशासनले आवश्यक स्वास्थ्य उपचार उपलब्ध नगराएको विरोधमा ४८ घण्टे भोक हडताल गरेका थिए। हाल उनी दादु जिल्ला कारागारमा रहेको संस्थाले जनाएको छ।

एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले सिन्ध प्रान्तका मुख्यमन्त्रीलाई सम्बोधन गर्दै अली वजीरलाई तत्काल रिहा गर्न, उनीविरुद्धका आरोपहरू हटाउन तथा हिरासतमा रहँदासम्म पर्याप्त स्वास्थ्य सेवा र निष्पक्ष न्यायिक प्रक्रिया सुनिश्चित गर्न आग्रह गरेको छ।

यो घटनाले पाकिस्तानमा राजनीतिक अभियन्ता, अल्पसङ्ख्यक समुदायका अधिकारकर्मी र राज्यका नीतिहरूको आलोचना गर्ने व्यक्तिहरूको कानुनी सुरक्षाबारे अन्तर्राष्ट्रिय चासो बढाएको छ।