चीनको व्यापार अधिशेष एक ट्रिलियन डलर नजिक, विश्व अर्थतन्त्रमा दबाब

चीनको विशाल व्यापार अधिशेष विश्व अर्थतन्त्रका लागि नयाँ चुनौतीका रूपमा देखिन थालेको छ। चीनले निर्यातमा लगातार बलियो प्रदर्शन गरिरहे पनि देशभित्रको कमजोर माग र बढ्दो उत्पादन क्षमताका कारण अतिरिक्त वस्तु विश्व बजारमा पठाउने दबाब बढ्दै गएको विश्लेषण गरिएको छ।

चीनको व्यापार अधिशेष अत्यन्त ठूलो स्तरमा पुगेपछि विश्व बजारमा चिनियाँ सामानको आपूर्ति अझ बढ्ने अवस्था बनेको छ। यसले चीनका प्रमुख व्यापारिक साझेदारहरूसँग व्यापार असन्तुलनसम्बन्धी विवादलाई थप गहिरो बनाउन सक्ने चिन्ता बढाएको छ।

विशेषगरी चीनको औद्योगिक क्षेत्रमा उत्पादन क्षमता घरेलु मागभन्दा बढी हुँदा कम्पनीहरूले आफ्नो उत्पादन विदेशमा बेच्नुपर्ने दबाब सामना गरिरहेका छन्। विद्युतीय सवारीसाधन, सौर्य ऊर्जा उपकरण, ब्याट्री, विद्युतीय सामग्री र अन्य औद्योगिक वस्तुमा चीनको निर्यात क्षमता तीव्र रूपमा विस्तार भएको छ।

तर ठूलो व्यापार अधिशेष चीनका लागि पनि पूर्ण रूपमा सकारात्मक संकेत होइन। घरेलु उपभोग कमजोर रहँदा आर्थिक वृद्धिलाई निर्यातमा अत्यधिक निर्भर बनाउने जोखिम बढ्न सक्छ। चीनले आफ्नो अर्थतन्त्रलाई उपभोग र घरेलु मागमा आधारित बनाउन खोजिरहेको भए पनि संरचनागत चुनौती अझै कायम रहेको विश्लेषण छ।

चिनियाँ वस्तुको बढ्दो निर्यातले अन्य देशका उत्पादकहरूलाई प्रतिस्पर्धाको दबाबमा पार्न सक्छ। यसै कारण विभिन्न देशहरूले चिनियाँ विद्युतीय सवारी, सौर्य उपकरण, स्टिल तथा अन्य उत्पादनमाथि अतिरिक्त शुल्क, व्यापारिक प्रतिबन्ध वा अन्य संरक्षणात्मक उपाय अपनाउने सम्भावना बढेको छ।

यस्तो अवस्थामा चीनको विशाल व्यापार अधिशेष विश्व अर्थतन्त्रमा अर्को व्यापार तनावको कारण बन्न सक्ने देखिएको छ। चीन र अन्य प्रमुख अर्थतन्त्रबीचको व्यापार सम्बन्धमा नयाँ शुल्क तथा बजार पहुँचसम्बन्धी विवाद बढेमा विश्वव्यापी आपूर्ति शृंखला र वस्तुको मूल्यमा समेत प्रभाव पर्न सक्छ।

चीनका लागि चुनौती अब केवल निर्यात बढाउनु नभई घरेलु उपभोग र लगानीलाई बलियो बनाउनु पनि हो। अर्थतन्त्रमा उत्पादन र मागबीचको असन्तुलन कायम रहेमा निर्यातमार्फत अतिरिक्त उत्पादन व्यवस्थापन गर्ने प्रवृत्ति अझ बढ्न सक्ने जोखिम छ।

विश्व अर्थतन्त्रमा चीनको ठूलो हिस्सा भएका कारण त्यहाँको व्यापार नीतिमा आउने परिवर्तनले एसियादेखि युरोप र अमेरिकासम्मका बजारलाई प्रभावित गर्न सक्छ। त्यसैले चीनको बढ्दो व्यापार अधिशेष आगामी महिनाहरूमा विश्व अर्थतन्त्र र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार नीतिको महत्वपूर्ण विषय बन्ने देखिएको छ।