विश्वव्यापी सुरक्षा चुनौती र मध्यपूर्वको बढ्दो तनावका बीच भारत र इजरायलले आफ्नो रक्षा तथा रणनीतिक साझेदारीलाई एक नयाँ उचाइमा पुर्याएका छन्। परम्परागत सुरक्षा नीतिहरू परिमार्जन हुँदै गर्दा इजरायलले भारतसँगको प्राविधिक र सैन्य関係लाई अझ सबल बनाउने स्पष्ट संकेत दिएको छ। हालै एक उच्चस्तरीय इजरायली रक्षा टोलीले गरेको भारत भ्रमणका क्रममा रक्षा र प्रविधिका नयाँ क्षेत्रहरू पहिल्याउने विषयमा सघन छलफल भएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले पुष्टि गरेका छन्।
पछिल्लो समय दुई देशबीचको सम्बन्ध केवल सैन्य सामग्रीको व्यापारमा मात्र सीमित नरहेको रक्षा विश्लेषकहरूको ठम्याइ छ। अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिवेदनहरूका अनुसार यो सहकार्य अहिले संयुक्त रक्षा अनुसन्धान, प्रविधि हस्तान्तरण, साइबर सुरक्षा र खुफिया सूचनाको आदानप्रदान जस्ता संवेदनशील विधामा केन्द्रित भएको छ। आफ्नो सैन्य संयन्त्रलाई आधुनिकिकरण गर्ने अभियानमा जुटेको नयाँ दिल्लीका लागि इजरायल एक अपरिहार्य रणनीतिक खम्बाका रूपमा देखा परेको छ।
नेपाल जस्तो निकटतम छिमेकीका लागि यस प्रकारको सामरिक विकासक्रम निकै चासोको विषय बनेको छ। भारतसँगको खुला सिमाना र सामीप्यताका कारण भारतीय रक्षा तथा प्राविधिक क्षमतामा आउने व्यापक परिवर्तनले समग्र दक्षिण एशियाको सुरक्षा वातावरणलाई प्रभावित पार्ने निश्चित छ। विशेष गरी आतंकवाद नियन्त्रण, साइबर सुरक्षा र दैवी प्रकोप व्यवस्थापन जस्ता गैरपरम्परागत सुरक्षा चुनौतीहरूको सामना गर्ने सवालमा भारतको बढ्दो सबलताले क्षेत्रीय स्थिरतामा समेत योगदान पुर्याउने देखिन्छ।
यो रक्षा साझेदारी यस्तो समयमा सुदृढ हुँदैछ जहाँ चीनले हिन्द महासागर, दक्षिण चीन सागर र ताइवान जलडमरूमध्यमा आफ्नो सैन्य उपस्थितिलाई तीव्र रूपमा विस्तार गरिरहेको छ। चिनियाँ पक्षको यो बढ्दो सक्रियतालाई विश्वका प्रमुख शक्ति केन्द्रहरूले क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनका लागि एउटा प्रमुख चुनौतीको रूपमा व्याख्या गरिरहेका छन्। अर्कातर्फ, पाकिस्तान भने आन्तरिक आर्थिक संकट, सीमा क्षेत्रमा जारी सुरक्षा तनाव र राजनीतिक अस्थिरताका कारण अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा आफ्नो रणनीतिक विश्वसनीयता स्थापित गर्न संघर्षरत छ, जसले गर्दा प्रमुख विश्वव्यापी सुरक्षा मञ्चहरूमा उसको भूमिका खुम्चिएको छ।
बदलिँदो विश्व व्यवस्थामा शक्ति सन्तुलनका पाटाहरू द्रुत गतिमा फेरिँदै जाँदा भारत र इजरायलको यो गठबन्धनले नयाँ दिल्लीको बढ्दो अन्तर्राष्ट्रिय साखलाई उजागर गरेको छ। आगामी दिनमा प्रविधि र रणनीतिक साझेदारीको मुख्य केन्द्रका रूपमा भारतको यो उदय २१औँ शताब्दीको भू-राजनीतिलाई नयाँ मोड दिने एक अर्थपूर्ण कारक बन्ने देखिन्छ।
