सञ्चारमाध्यमले रसुवाको आकस्मिक बाढीको समाचार समेट्न थालेसँगै संकटको समयमा मानिसको ज्यान जोगाउन अघि सरेका कतिपय ओझेलमा परेका नायकहरूको झलक हामीले देख्न पाएका छौं। मूलतः यी दुई प्रकारका छन्। पहिलो, जसले अरूको ज्यान जोगाउन आफ्नो जीवनको आहुति दिए। उनीहरूले अन्य मानिसहरूको ज्यान जोगाउन आफ्नो कर्तव्यभन्दा माथि उठे। दोस्रो, अरूहरू छन्, जसले आफ्नो महत्त्वपूर्ण निर्णयद्वारा अरूको रक्षा गरे। यी नायकहरूको पहिचान, कदर, उनीहरूको कथाको अभिलेखीकरण र उनीहरूको निस्वार्थ योगदानका लागि पुरस्कृत गरिनुपर्छ। यी नायकहरूबिना समाज टिकिरहन सक्दैन। हामीले के देखिरहेका छौं भने: सामाजिक सञ्जालको घुसपैठका कारण मिडियाको ध्यान खिच्न र आफ्ना स्टन्टहरूद्वारा भाइरल हुन खोज्ने जोकरहरू बढेका छन्। यी मानिसहरूले हाम्रा ओझेलमा परेका नायकहरूलाई छायामा पार्न सक्छन्। यहाँ उनीहरूको सम्भावित सूची प्रस्तुत गरिएको छ:
१. नायकहरूको पहिलो वर्गमा ती सुरक्षाकर्मीहरू पर्छन्, जसले अरूलाई बाढीबाट जोगिन चेतावनी दिँदै गर्दा ड्युटीमै आफ्नो जीवनको आहुति दिए। अरूलाई जोगाउने क्रममा उनीहरू स्वयं विनासकारी बाढीमा बगेर ज्यान गुमाउन पुगे। यी नायकहरूको नाम सूचीकृत गरिनुपर्छ र उनीहरूका जीवित आफन्तलाई मरणोपरान्त पुरस्कृत गरिनुपर्छ।
२. नायकहरूको दोस्रो वर्गमा विद्यालयका शिक्षक तथा प्रधानाध्यापकहरू पर्छन्, जसले बालबालिकाको ज्यान जोगाए। विद्यालय बन्द गर्ने र विद्यार्थीहरूलाई सुरक्षित स्थानतर्फ मोड्ने उनीहरूको द्रुत र महत्त्वपूर्ण निर्णयले सयौं विद्यार्थीको ज्यान जोगायो।
सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भइरहेको एउटा भिडियो क्लिपमा, एक महिला शिक्षिकाले दुईजना बालबालिकालाई समातेर अग्लो ठाउँतर्फ कुदिरहेको देख्न सकिन्छ; कुद्ने क्रममा उनी केही बेर लडिन् तर तुरुन्तै उठेर बालबालिकालाई बोकिन्। आँखाको एक छिनको झिम्क्याइमै, पछाडिबाट बाढी आइपुग्नुअघि नै उनी बालबालिकाहरूको ज्यान जोगाउन सफल भइन्।
३. तेस्रो वर्गमा हेलिकप्टर पाइलटहरू पर्छन् जसले कठिन भूबनोट र हेलिप्याडको अभावका बाबजुद धेरै उद्धार कार्यहरू सञ्चालन गरे। एक पाइलटले जानकारी गराएअनुसार केही स्थानमा त उनीहरूले शाब्दिक रूपमै हेलिकप्टरलाई हावामै अड्याएर अलपत्र परेका मानिसहरूलाई स्थानान्तरण गर्नुपरेको थियो। पुरुषप्रधान नेपाली समाजमा असामान्य मानिने एक महिला पाइलटले बाढीमा अलपत्र परेका घाइते र बिरामी मानिसहरूको उद्धारका लागि १०० भन्दा बढी उडानहरू भरेको समाचार आएको छ।
४. चौथो वर्गमा देशभित्र र बाहिर कार्यरत हाम्रा नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरू, व्यवसायीहरू र परिवारका सदस्यहरू, गैरसरकारी संस्था (NGOs) र अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्था (INGOs) हरू पर्छन्, जसले राहत कोषमा स्वेच्छिक रूपमा योगदान पुर्याए। उनीहरूले निस्वार्थ रूपमा आफ्नो व्यक्तिगत पोको खोलेर करोडौं रुपैयाँ दान गरे। निश्चित रूपमा, उनीहरूलाई पुरस्कृत गर्न रकम मात्र मार्गदर्शनको आधार हुनुहुँदैन। हामीले उनीहरूको प्रयोग र प्रभावमा ध्यान दिनुपर्छ।
५. पाचौं वर्गमा बाढीले बगाएको बैंकको ढुकुटी पुनःप्राप्त गर्न सहयोग गर्ने मानिसहरू पर्छन्। बाढीपछि भेटिएका गहना र आभूषणहरू स्वेच्छिक रूपमा फिर्ता गर्ने मानिसहरू पनि छन्।
६. अन्तिम तर महत्त्वपूर्ण, म छैटौं वर्गका मानिसहरूका रूपमा सुरुङ उद्धार टोलीलाई राख्नेछु, जसमा नेपाली र विदेशी दुवै छन्, जसले जलविद्युत् सुरुङको गहिराइमा काम गरिरहेका मानिसहरूको उद्धार गर्न आफ्नो ज्यान जोखिममा पारिरहेका छन्। काम जारी रहेकाले हामीले यसको अनुगमन गरिरहनुपर्छ। सन् २०१० मा ६९ दिनसम्म जमिनमुनि थुनिएका ३३ जना चिलियाली खानी मजदुर वा सन् २०१८ मा उत्तरी थाइल्यान्डको गुफाभित्र थुनिएका १२ जना बालबालिकाको उद्धार कार्यको प्रत्यक्ष प्रसारण हामीमध्ये कतिले हेरेका थियौं? अहिलेको काम पनि कम साहसिक छैन। दुर्भाग्यवश, हाम्रा केही कार्टुन पात्रहरू गहिरो हिलो भरिएको सुरुङबाट मानिसहरूलाई बाहिर निकाल्ने कुनै प्रविधि उपलब्ध छैन भन्दै आफ्नो जिम्मेवारीबाट पन्छिरहेका छन्। चाहिने भनेको प्रविधि होइन, बरु खतरामा परेका मानिसहरूलाई बचाउन लड्ने दृढ संकल्प र प्रोत्साहन हो। उहाँले गएर हेर्नुपर्छ कि कसरी ती बालबालिकाहरूको उद्धार गरिएको थियो र उद्धार कार्यमा कस्तो लजिस्टिक व्यवस्थापन समावेश थियो। हामी ती कार्टुन पात्रहरूबाट केही गर्न सक्दैनौं।
