दीपक कुमार त्यागी - अधिवक्ता, स्वतन्त्र पत्रकार, स्तम्भकार तथा राजनीतिक विश्लेषक
गठबन्धनको युगमा चुनावी रणभूमिमा राष्ट्रिय लोकदल (आरएलडी) का लागि के.सी. त्यागी एउटा ठूलो ट्रम्प कार्ड हुन्।
के.सी. त्यागीलाई राजनीतिक दाउपेचका माहिर खेलाडी मानिन्छ, सरकार र संगठनको स्तरमा प्रभावकारी रूपमा काम गरेको उनीसँग लामो अनुभव छ।
के.सी. त्यागीसँग राष्ट्रिय राजनीतिमा काम गरेको झन्डै ५२ वर्षको लामो अनुभव छ, देशमा यति धेरै वर्षसम्म राष्ट्रिय स्तरमा राजनीति गर्ने सौभाग्य थोरै राजनीतिज्ञहरूले मात्र पाएका छन्।
के.सी. त्यागीले प्रधानमन्त्रीदेखि देशका धेरै केन्द्रीय मन्त्रीहरू र धेरै राज्यका मुख्यमन्त्रीहरूसँग काँधमा काँध मिलाएर सरकार र संगठनात्मक स्तरमा काम गरेका छन्।
के.सी. त्यागीलाई निकै सानो उमेरमा किसानका मसिहा, पूर्व प्रधानमन्त्री चौधरी चरण सिंह र लोकनायक जयप्रकाश नारायणसँग काम गरेको अनुभव पनि प्राप्त छ।
के.सी. त्यागी एक समय मुलायम सिंह यादवको निकै नजिक थिए, मुलायम सिंह यादवको मुख्यमन्त्रीको कार्यकालमा उनले उत्तर प्रदेशको अघोषित 'मिनी मुख्यमन्त्री' को दर्जा पाएका थिए, शासन र प्रशासनमा उनको ठूलो प्रभाव थियो।
के.सी. त्यागी निकै लामो समयसम्म मुलायम सिंह यादवका साथै शरद यादव र नीतिश कुमारका निकै नजिकका रणनीतिकार रहेका छन्।
सत्तापक्ष, प्रतिपक्ष र अन्य दलका दिग्गज राजनीतिज्ञहरूसँग के.सी. त्यागीको प्रगाढ सम्बन्ध कसैबाट लुकेको छैन।
देशको सत्ताको सबैभन्दा शक्तिशाली केन्द्र लुटियन्स जोनमा के.सी. त्यागीको जबरदस्त प्रभाव हामी सबैले देखेका छौँ, उनी दशकौँदेखि लुटियन्स जोनमा सत्ताको केन्द्र वा निकटवर्तीहरूमा परेका छन्।
के.सी. त्यागीको लुटियन्स जोनसँगको प्रगाढ सम्बन्धको फाइदा आगामी दिनमा गठबन्धन र अन्य राजनीतिक समीकरणहरूमा राष्ट्रिय लोकदलले पक्कै पाउनेछ।
जयन्त चौधरीले के.सी. त्यागीको अनुभवलाई सम्मान गर्दै उनलाई संसदीय बोर्डको अध्यक्ष बनाएर राष्ट्रिय लोकदलमा युवा र अनुभवी नेतृत्वको एउटा शक्तिशाली गठजोड बनाएका छन्।
जयन्त चौधरीद्वारा के.सी. त्यागीलाई संसदीय बोर्डको अध्यक्ष बनाइनुलाई राजनीतिक वृत्तमा 'मास्टरस्ट्रोक' मानिएको छ, आगामी समयमा राष्ट्रिय लोकदललाई जयन्त चौधरीको यो कदमको फाइदा पक्कै मिल्नेछ।
उत्तर प्रदेशमा वर्ष २०२७ को आगामी विधानसभा चुनावको रणभूमिमा चुनावी डुङ्गा पार लगाउनका लागि सबै राजनीतिक दलहरू विगत केही महिनादेखि नै आ-आफ्नो हिसाबले भुइँतहमा राजनीतिक बिसात बिछ्याउन व्यस्त छन्। वर्ष २०२६ देखि नै यूपीको चुनावी रणभूमिमा शह-मात (हार-जीत) को खेल निकै तीव्र रूपमा सुरु भइसकेको छ। प्रत्येक राजनीतिक दलले आफ्नो चुनावी बिसात भुइँतहमा बिछ्याउन सुरु गरिसकेका छन्, शीर्ष नेतृत्वले आ-आफ्ना चुनावी योद्धाहरूलाई प्रत्येक मोर्चाको स्थितिको निकै गम्भीरतापूर्वक मूल्याङ्कन गरेर तैनाथ गरिरहेको छ र भविष्यलाई ध्यानमा राख्दै अन्य दलहरूसँग समीकरण बनाइरहेको छ। त्यसै कडीमा केही महिना पहिले जनता दल - युनाइटेड (जेडियु) का दिग्गज नेता के.सी. त्यागीले पनि २२ मार्च २०२६ मा दिल्लीमा राष्ट्रिय लोकदलका अध्यक्ष एवं केन्द्रीय मन्त्री जयन्त चौधरीको उपस्थितिमा राष्ट्रिय लोकदल प्रवेश गरेका थिए। यस राजनीतिक घटनाक्रमपछि केन्द्र र उत्तर प्रदेशको राजनीतिक वृत्तमा विभिन्न प्रकारका चर्चाहरू चलिरहेका थिए। राजनीतिका धेरैजसो जानकारहरू लोकसभा सदस्य र राज्यसभा सदस्य रहनुका साथै लामो समयदेखि सफलतापूर्वक आफ्नो राजनीतिक पारी खेलिरहेका के.सी. त्यागीको राष्ट्रिय लोकदलमा के भविष्य छ र उनलाई पार्टीमा कसरी समायोजन गरिनेछ भन्ने अनुमान लगाइरहेका थिए। यद्यपि, पार्टी प्रवेश गर्ने क्रममा स्वयं के.सी. त्यागीको एउटा बयानले यो विचारलाई अझ बढी प्रश्रय दिएको थियो, किनभने उनले प्रवेश कार्यक्रमको मञ्चबाटै राष्ट्रिय लोकदलमा आफूलाई कुनै पद नचाहिएको बताएका थिए। उनको सो बयानपछि राजनीतिक वृत्तमा अनुमान लगाइँदै थियो कि के.सी. त्यागीको लक्ष्य अब अर्कै केही हो, उनी देश र विश्वभर प्रसिद्ध चुनावी रणनीतिकार, राजनीति र समाजसेवामा सक्रिय आफ्ना छोरा अमरीश त्यागीलाई राजनीतिक विरासत सुम्पन चाहन्छन्। मानिसहरूलाई लाग्थ्यो कि उनी अमरीश त्यागीलाई मात्र मनपर्ने विधानसभा सिटबाट चुनाव लडाएर विधायक बनाई समायोजन गराउन चाहन्छन् र स्वयं सक्रिय राजनीतिबाट टाढा हुन चाहन्छन्। यद्यपि, राष्ट्रिय लोकदलमा के.सी. त्यागीको जबरदस्त सक्रियताले राजनीतिबाट टाढा रहने मानिसहरूको आशंकालाई पूर्ण रूपमा असत्य प्रमाणित गरिदिएको छ।
त्यसो त राष्ट्रिय लोकदलका राष्ट्रिय अध्यक्ष एवं केन्द्रीय मन्त्री जयन्त चौधरीले पनि के.सी. त्यागीलाई महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी सुम्पँदै उनलाई संसदीय बोर्डको अध्यक्ष नियुक्त गरेर र स्वयंलाई सो संसदीय बोर्डको एकमात्र सदस्य बनाएर देशभरि एउटा ठूलो राजनीतिक सन्देश दिएका छन्। राजनीतिक वृत्तमा चर्चा छ कि के.सी. त्यागीलाई जयन्त चौधरीले संसदीय बोर्डको अध्यक्ष बनाएर ठूलो राजनीतिक सन्देश दिएका हुन्। किनभने संसदीय बोर्डको अध्यक्ष प्रायः पार्टीको राष्ट्रिय अध्यक्ष स्वयं हुने गर्छन्, तर जयन्त चौधरीले त्यसो नगरी के.सी. त्यागीलाई यो महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी सुम्पेका छन् र स्वयं बोर्डको सदस्य बनेका छन्, जसले के.सी. त्यागीलाई राष्ट्रिय लोकदलमा नम्बर-२ को हैसियत भएको दिग्गज राजनीतिज्ञ बनाउँछ। जयन्त चौधरीले यो सन्देश पार्टीका अन्य सबै नेता, कार्यकर्ता र आम जनतालाई पनि स्पष्ट रूपमा दिएका छन्। यूपीको राजनीतिलाई नजिकबाट नियाल्नेहरूको विश्वास छ कि के.सी. त्यागीले राष्ट्रिय लोकदलमा पाएको यो अत्यन्त महत्त्वपूर्ण नयाँ भूमिकाले राजनीतिमा भविष्यमा नयाँ समीकरणहरू बन्नेछन्। जयन्त चौधरीको यो राजनीतिक चालबाट भविष्यमा उत्तर प्रदेशमा राष्ट्रिय लोकदल अझ बलियो हुने मात्र होइन, बरु के.सी. त्यागीले देशभर पार्टीको संगठन विस्तार गर्दै राष्ट्रिय लोकदललाई एउटा नयाँ उचाइ दिन पक्कै काम गर्नेछन्। उनले राष्ट्रिय लोकदललाई संगठनात्मक र चुनावी रणभूमिको स्तरमा पश्चिमी यूपीबाट बाहिर निकालेर पूरा उत्तर प्रदेशका साथै अब राष्ट्रिय स्तरमा कम्तीमा दिल्ली, उत्तराखण्ड, हरियाणा, राजस्थान, मध्य प्रदेश र बिहार जस्ता राज्यहरूमा बलियो बनाउन हरसम्भव प्रयास अवश्य गर्नेछन्। यद्यपि, के.सी. त्यागीलाई यी राज्यहरूमा मात्र सीमित राख्नु पनि उचित हुने छैन, किनभने देशभरिका राजनीतिज्ञहरूसँग उनको निकै मधुर सम्बन्ध छ, जसको फाइदा भविष्यमा राष्ट्रिय लोकदललाई मिल्ने सम्भावना छ।
हुन त के.सी. त्यागीको व्यक्तित्वलाई कुनै पनि जात-धर्मको दायरामा बाँध्न सकिँदैन, दशकौँदेखि उनको जबरदस्त राजनीतिक पकड रहेको छ। त्यागी समुदायका साथै अन्य जात र धर्मका मतदाताहरू र किसान तथा कृषिमा आधारित जीविकोपार्जन गर्ने मानिसहरूका बीच उनको बलियो पहुँच छ। उनी जाति र धर्मको पर्खाल तोडेर मतदातालाई प्रभावित गर्ने क्षमता राख्छन्। उनी देश र विश्वको अत्यन्त शक्तिशाली मिडियामा आम जनताको सशक्त आवाज हुन्, उनको उत्कृष्ट भाषण शैली र ज्वलन्त मुद्दाहरूमा समेत उनको गज्जबको वाकपटुताले आम जनतालाई आकर्षित गर्दछ। जे भए पनि भुइँतहको परिस्थिति र राष्ट्रिय लोकदलको राजनीतिको निष्पक्ष मूल्याङ्कन गर्ने हो भने, चौधरी अजीत सिंहको निधनपछि लामो समयदेखि राष्ट्रिय लोकदललाई एकजना यस्तो अत्यन्त चर्चित, प्रभावशाली, गठबन्धन चलाउन माहिर, गठबन्धनको जोडघटाउ बुझेका, भुइँतह र संसदीय राजनीतिको अनुभवी नेताको खोजी थियो, जसले पार्टीका लोकप्रिय राष्ट्रिय अध्यक्ष एवं केन्द्रीय मन्त्री जयन्त चौधरीसँग राजनीतिक रणभूमिमा काँधमा काँध मिलाएर हिँड्ने क्षमता राखोस्। ती नेताले नयाँ मानिसहरूलाई पार्टीमा जोडेर संगठन विस्तारको काम गर्दै कार्यकर्ता र आम जनतासँग अत्यन्त प्रभावशाली ढङ्गले संवाद गर्ने क्षमता राखून्। यद्यपि, पार्टीको यो खोजी अब पूरा भइसकेको छ, किनभने देशका दिग्गज राजनीतिज्ञ, पूर्व सांसद के.सी. त्यागीले केही समय पहिले जेडियु छोडेर र उनका छोरा अमरीश त्यागीले भाजपा छोडेर राष्ट्रिय लोकदल प्रवेश गरिसकेका छन्। त्यसपछि राष्ट्रिय लोकदललाई बलियो बनाउनका लागि जहाँ एकतर्फ राष्ट्रिय लोकदलका राष्ट्रिय अध्यक्ष एवं केन्द्रीय मन्त्री जयन्त चौधरीले स्वयं कमाण्ड सम्हालेका छन् (हालै मथुरा र शाम्ली आदिमा उनको विशाल र्याली यसको एउटा उदाहरण मात्र हो), वहीं अर्कोतर्फ केही महिना पहिले राष्ट्रिय लोकदलमा सामेल भएका के.सी. त्यागी र उनका पुत्र अमरीश त्यागीको पनि राष्ट्रिय लोकदलको शीर्ष नेतृत्वले भरपूर उपयोग गरिरहेको छ। दुवैजना दिनरात एक गरेर जयन्त चौधरीको हात र पार्टीलाई बलियो बनाउन संगठन विस्तारमा लागेका छन्। जसका कारण राजनीतिक वृत्तमा जयन्त चौधरी र के.सी. त्यागीको यो जोडीले आफ्नो युवा जोस र अनुभवको उत्कृष्ट सामञ्जस्यको बलमा उत्तर प्रदेशको आगामी विधानसभा चुनावमा राष्ट्रिय लोकदलको प्रदर्शनलाई राम्रो बनाउँदै देशभर पार्टीको संगठनलाई राम्रोसँग विस्तार गर्ने क्षमता राख्छ भन्ने चर्चा चलेको छ।
