नेपाली कांग्रेसभित्र पछिल्लो समय तीव्र बन्दै गएको आन्तरिक असन्तुष्टि अब खुला रूपमा सतहमा आउन थालेको छ। पार्टीभित्र आफूहरूलाई “वृहत्तर एकताको पक्षधर” बताउने युवा नेताहरूले शनिबार काठमाडौंमा भेला आयोजना गर्दै पार्टी नेतृत्वको कार्यशैलीमाथि कडा प्रश्न उठाएका छन्। भेलाले विशेष महाधिवेशनबाट निर्वाचित गगनकुमार थापा नेतृत्वको केन्द्रीय समितिले पार्टी विधान, संगठनात्मक पद्धति र लोकतान्त्रिक मूल्यमान्यताको उल्लंघन गरेको आरोप लगाउँदै देशव्यापी जागरण अभियान सञ्चालन गर्ने घोषणा गरेको छ।
काठमाडौंको सुकेधारामा सम्पन्न उक्त भेला युवा नेता कुन्दन काफ्लेको सभापतित्वमा भएको थियो। कार्यक्रममा जीत शेर्चन, केदार कार्की, भूपेन्द्र राई, राजु श्रेष्ठलगायत विभिन्न जिल्लाबाट आएका युवा नेता तथा कार्यकर्ताहरूको उल्लेख्य उपस्थिति रहेको बताइएको छ। सहभागी नेताहरूले पार्टीभित्र फरक मत राख्ने नेता–कार्यकर्तालाई क्रमशः पाखा लगाउने, अनुशासनको नाममा दबाब सिर्जना गर्ने तथा संगठनहरूलाई नियन्त्रणमुखी ढंगले सञ्चालन गर्ने प्रयास भइरहेको आरोप लगाए।
भेलापछि जारी गरिएको विस्तृत प्रेस विज्ञप्तिमा पार्टी नेतृत्वले नेपाल महिला संघ, नेपाल विद्यार्थी संघ र नेपाल तरुण दललगायत भ्रातृ संस्थाहरूलाई “अलोकतान्त्रिक तरिकाले विघटन” गरेको उल्लेख गरिएको छ। वक्ताहरूले यस्ता कदमले पार्टीभित्रको विश्वास र एकतालाई कमजोर बनाएको दाबी गरे। उनीहरूले अब ती संस्थासम्बद्ध नेता–कार्यकर्ताहरूको छुट्टाछुट्टै भेला आयोजना गरी नयाँ केन्द्रीय समितिहरू गठन गर्ने निर्णय सार्वजनिक गरेका छन्।
भेलामा बोल्ने अधिकांश युवा नेताहरूले पार्टीभित्र लोकतान्त्रिक अभ्यास कमजोर हुँदै गएको आरोप लगाए। उनीहरूका अनुसार कांग्रेसजस्तो लोकतान्त्रिक इतिहास बोकेको पार्टीमा संवाद, सहमति र विधिभन्दा पनि “एकल निर्णय” हावी हुन थालेको छ। उनीहरूले संगठन चलाउने शैलीले तल्लो तहका कार्यकर्तामा निराशा बढेको र त्यसले पार्टीको भविष्यसमेत प्रभावित हुन सक्ने चेतावनी दिए।
भेलाले आगामी १५औँ महाधिवेशनलाई समेत प्रमुख राजनीतिक एजेण्डाका रूपमा उठाएको छ। विज्ञप्तिमा पार्टी विधानअनुसार क्रियाशील सदस्यहरूले आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरी सदस्यता नवीकरण गरिसकेको अवस्थामा “अद्यावधिक” का नाममा पुनः सदस्यता नवीकरण गर्न दबाब दिइएको आरोप लगाइएको छ। असन्तुष्ट पक्षले यस्तो प्रक्रिया विधानविपरीत, बदनियतपूर्ण र संगठन कब्जा गर्ने रणनीतिअन्तर्गत अघि बढाइएको दाबी गरेको छ।
युवा नेताहरूले देशभरका क्रियाशील सदस्यहरूलाई “अनावश्यक अद्यावधिक प्रक्रिया” मा सहभागी नहुन सार्वजनिक आह्वानसमेत गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार महाधिवेशनलाई निष्पक्ष र वैधानिक बनाउन क्रियाशील सदस्यताको विषयलाई पारदर्शी र विधिसम्मत बनाइनुपर्छ।
भेलाले पार्टी नेतृत्वले “अनुशासन” को नाममा जिम्मेवार तथा इमानदार नेता–कार्यकर्तामाथि अनुचित कारबाही गरिरहेको आरोप पनि लगाएको छ। फरक मत राख्नेहरूलाई निषेध गर्ने प्रवृत्तिले कांग्रेसको लोकतान्त्रिक चरित्र कमजोर बनाइरहेको उनीहरूको भनाइ थियो। यही कारण पार्टीभित्र “वृहत्तर एकता” कायम गर्न र नेतृत्वलाई सचेत गराउन देशव्यापी जागरण अभियान सञ्चालन गरिने घोषणा गरिएको हो।
भेलामा सहभागी केही वक्ताहरूले कांग्रेसभित्रको अहिलेको विवाद केवल संगठनात्मक विषयमा सीमित नभई विचार, पद्धति र नेतृत्व शैलीसँग समेत जोडिएको बताएका थिए। उनीहरूले पार्टीलाई एकल प्रभाव र गुटीय नियन्त्रणबाट मुक्त गर्दै सामूहिक नेतृत्वको अभ्यास आवश्यक रहेको धारणा राखे।
राजनीतिक विषयसँगै भेलाले सरकारका पछिल्ला गतिविधिप्रति पनि असन्तुष्टि व्यक्त गरेको छ। विशेषगरी विभिन्न स्थानमा सुकुम्बासी बस्ती हटाउने नाममा गरिएको घरटहरा भत्काउने कार्यको विरोध गर्दै सरकारले कुनै वैकल्पिक व्यवस्था नगरी लाखौं नागरिकको आधारभूत मानवअधिकार उल्लंघन गरेको आरोप लगाइएको छ।
विज्ञप्तिमा गर्भवती महिला, वृद्धवृद्धा, बिरामी तथा विद्यालय जाने उमेरका बालबालिकासमेत प्रभावित हुने गरी गरिएको घरटहरा हटाउने अभियान अमानवीय भएको उल्लेख गरिएको छ। असन्तुष्ट युवा नेताहरूले सुकुम्बासीमाथिको दमनविरुद्ध संघर्ष र खबरदारीका कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने चेतावनी दिएका छन्।
त्यस्तै, ट्रेड युनियन तथा विद्यार्थी संगठनहरूमाथि भइरहेको हस्तक्षेपप्रति पनि भेलाले आपत्ति जनाएको छ। नेपालको संविधानले संघ–संगठन निर्माणलाई मौलिक हकका रूपमा सुनिश्चित गरेको स्मरण गराउँदै यस्ता संगठनहरूलाई कमजोर पार्ने प्रयासको प्रतिकार गरिने जनाइएको छ। युवा नेताहरूले ट्रेड युनियन र विद्यार्थी संगठनलाई थप प्रभावकारी तथा सशक्त बनाउन आफूहरूले सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।
भेलाले सहकारी ठगी प्रकरणलाई समेत गम्भीर रूपमा उठाएको छ। वक्ताहरूले सहकारी पीडितहरूको रकम राज्यकोष अर्थात् जनताको करबाट फिर्ता गर्ने प्रयास भइरहेको आरोप लगाउँदै त्यसलाई “अपचलनकर्तालाई उन्मुक्ति दिने षड्यन्त्र” को संज्ञा दिएका छन्। उनीहरूले सहकारी अपचलनमा संलग्न व्यक्तिबाटै रकम असुलउपर गरी पीडितलाई फिर्ता गरिनुपर्ने माग राखेका छन्।
पछिल्लो समय नेपाली कांग्रेसभित्र नेतृत्व, संगठन संरचना, महाधिवेशन तयारी तथा भ्रातृ संस्थाको भूमिकालाई लिएर विभिन्न समूहबीच मतभेद बढिरहेका बेला यो भेला र त्यसबाट सार्वजनिक भएका निर्णयलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ। राजनीतिक वृत्तमा यसलाई कांग्रेसभित्र नयाँ शक्ति समीकरणको संकेतका रूपमा समेत व्याख्या गर्न थालिएको छ।
यद्यपि गगनकुमार थापा नेतृत्व पक्षले भने यस विषयमा औपचारिक प्रतिक्रिया सार्वजनिक गरिसकेको छैन। तर पार्टीभित्र बढ्दो असन्तुष्टि र समानान्तर गतिविधिले आगामी महाधिवेशनअघि कांग्रेसको आन्तरिक राजनीति थप तात्ने संकेत देखिएको छ।
