तिब्बतमा पहिरोको बाँध फुट्दा नेपालमा भारी क्षति, सयौँको मृत्यु

तिब्बतमा पहिरोले थुनिएको नदी फुटेर आएको भीषण बाढीका कारण मध्य नेपालको त्रिशूली नदी तटीय क्षेत्रमा व्यापक विनाश भएको छ। रसुवागढी नाका भएर नेपाल प्रवेश गरेको बाढीले सयौँ मानिसको ज्यान लिनुका साथै रणनीतिक व्यापारिक मार्ग र जलविद्युत् आयोजनाहरू ध्वस्त पारेको छ।

स्थानीय तथा सम्बन्धित निकायका अनुसार नेपालमा कम्तीमा २७० जना र चीनमा ३ जनाको मृत्यु पुष्टि भएको छ। नेपालतर्फ विदेशी पर्यटकसहित १,३८४ भन्दा बढी मानिस बेपत्ता रहेका छन्। नदीको सतहभन्दा ८० मिटर उचाइसम्मका बस्तीहरूमा बाढी पसेर ठूलो क्षति पुर्याएको छ।

अमेरिकी भूगर्भ सर्भेका अनुसार सन् २०२६ अगस्ट २६ को बिहान तिब्बतस्थित केरुङ साङ्पोको उपल्लो तटीय क्षेत्रमा ५.२ रेक्टर स्केलको भूकम्पीय तरङ्ग उत्पन्न गराउने गरी ठूलो पहिरो खसेको थियो। चिनियाँ विज्ञान एकेडेमीका अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार हिउँ र चट्टानको पहिरोले साँघुरो गल्छी थुनेर अस्थायी ताल बनाएको थियो।

उक्त अस्थायी बाँध फुटेपछि लेदो, हिउँ र पानीको भीषण बाढी रसुवागढी हुँदै नेपाल प्रवेश गरी लेन्डे खोला र त्रिशूली नदी प्रणालीमा मिसिएको थियो। बाढीले रसुवागढी भन्सार कार्यालय र सीमा संरचना पूर्ण रूपमा नष्ट गरी काठमाडौँ-ल्हासा व्यापारिक मार्ग ठप्प बनाएको छ।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले रसुवागढी, चिलिमे र त्रिशूली ३ए लगायत ६ वटा प्रमुख जलविद्युत् आयोजना र प्रसारण लाइनमा क्षति पुगेको जनाएको छ। कोरियाली लगानीको ६४ करोड ७० लाख डलर लागतको माथिल्लो त्रिशूली-१ आयोजनाको माथिल्लो बाँध र क्याम्पको ९० प्रतिशत भाग ध्वस्त भएको छ भने कम्तीमा ९ जना कोरियाली कामदार बेपत्ता छन्।

सडक विभागका अनुसार स्याफ्रुबेँसी-रसुवागढी खण्डसहित १९ वटा पुल र ४० किलोमिटर सडक क्षतिग्रस्त भएको छ। प्रारम्भिक अनुमान अनुसार भौतिक पूर्वाधारमा मात्र १५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको छ।

जलवायु परिवर्तनका कारण हिमाली क्षेत्रमा बढेको प्राकृतिक जोखिमले सीमापार तटीय क्षेत्रका बस्तीहरूमा खतरा थपेको छ। यस घट्नाले उच्च हिमाली भेगमा पूर्वसूचना प्रणाली र विपद् व्यवस्थापनको तयारीलाई थप प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएको छ।