काठमाडौँ । विश्व दुर्लभ खनिज (रेयर अर्थ) बजारमा चीनको लामो समयदेखिको प्रभुत्व क्रमशः चुनौतीमा पर्न थालेको अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषणले जनाएको छ। प्रकाशित सामग्रीअनुसार विभिन्न देशहरूले वैकल्पिक आपूर्ति शृङ्खला विकास, नयाँ खानी सञ्चालन तथा रणनीतिक साझेदारी विस्तार गरेसँगै चीनको प्रभाव पहिलेको तुलनामा कमजोर बन्दै गएको संकेत देखिएको छ।
विश्लेषणका अनुसार विद्युतीय सवारीसाधन, सेमिकन्डक्टर, रक्षा उद्योग, नवीकरणीय ऊर्जा तथा उच्च प्रविधिका उपकरण उत्पादनका लागि दुर्लभ खनिजको माग तीव्र रूपमा बढिरहेको छ। यही मागलाई ध्यानमा राख्दै अमेरिका, भारत, अष्ट्रेलिया, युरोपेली मुलुक तथा अन्य साझेदार राष्ट्रहरूले नयाँ स्रोतको खोजी र उत्पादन विस्तारमा लगानी बढाएका छन्।
प्रकाशित विश्लेषणमा विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खलालाई कुनै एक मुलुकमा अत्यधिक निर्भर हुन नदिन विभिन्न राष्ट्रहरूले दीर्घकालीन रणनीति अपनाइरहेको उल्लेख गरिएको छ। यसले दुर्लभ खनिजको अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिस्पर्धा बढ्नुका साथै आपूर्ति जोखिम घटाउने अपेक्षा गरिएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार विश्व बजारमा बढ्दो प्रतिस्पर्धाका कारण चीनले पनि आफ्नो खनिज तथा प्रशोधन उद्योगलाई थप प्रतिस्पर्धी बनाउनुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ। आपूर्ति विविधीकरणको प्रवृत्तिले भविष्यमा विश्व औद्योगिक उत्पादन र प्रविधि क्षेत्रको शक्ति सन्तुलनमा समेत प्रभाव पार्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूका अनुसार दुर्लभ खनिजको सुरक्षित, स्थिर र विविध आपूर्ति सुनिश्चित गर्ने प्रतिस्पर्धा आगामी दशकमा विश्व अर्थतन्त्र र भू-राजनीतिक रणनीतिको प्रमुख विषय बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।
