काठमाडौं — जम्मु–कश्मीरलाई भारतको “महत्त्वपूर्ण हिस्सा” भनेर अमेरिकी राजदूत सर्जियो गोरले दिएको टिप्पणीले पाकिस्तान र अमेरिकाबीच कूटनीतिक तनाव बढाएको छ।
भारतका लागि अमेरिकी राजदूत तथा दक्षिण तथा मध्य एसियाका लागि अमेरिकी विशेष दूतसमेत रहेका गोरले अगस्ट १९ मा जम्मु–कश्मीरको श्रीनगर भ्रमणका क्रममा कश्मीर भारतको “महत्त्वपूर्ण हिस्सा” भएको बताएका थिए। यो उनको जम्मु–कश्मीरको पहिलो आधिकारिक भ्रमण थियो।
गोरको टिप्पणीप्रति पाकिस्तानले कडा आपत्ति जनाएको छ। पाकिस्तानको विदेश मन्त्रालयले इस्लामाबादस्थित अमेरिकी कार्यवाहक राजदूतलाई बोलाएर औपचारिक विरोध जनाएको थियो। पाकिस्तानले अमेरिकी राजदूतको टिप्पणीलाई अस्वीकार गर्दै जम्मु–कश्मीरलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा विवादित क्षेत्रका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।
पाकिस्तानले उक्त टिप्पणी अमेरिकाको यसअघिको कश्मीरसम्बन्धी परम्परागत कूटनीतिक धारणासँग समेत मेल नखाने दाबी गरेको छ। पाकिस्तानका अनुसार कश्मीर विवाद संयुक्त राष्ट्रसंघका सम्बन्धित प्रस्ताव तथा कश्मीरी जनताको आकांक्षाअनुसार समाधान हुनुपर्ने विषय हो।
भारतले भने अमेरिकी राजदूतको टिप्पणीप्रति आपत्ति जनाएको छैन। भारतीय विदेश मन्त्रालयले जम्मु–कश्मीर र लद्दाख भारतका अभिन्न तथा अविभाज्य भूभाग भएको आफ्नो स्थापित धारणा दोहोर्याएको छ।
अमेरिकी राजदूतको टिप्पणीलाई दक्षिण एसियामा महत्वपूर्ण कूटनीतिक संकेतका रूपमा हेरिएको छ। विशेषगरी भारत र अमेरिकाबीच रणनीतिक तथा रक्षा सहकार्य विस्तार भइरहेका बेला आएको यो अभिव्यक्तिले वासिङ्टनको कश्मीरसम्बन्धी सार्वजनिक भाषामा सम्भावित परिवर्तनबारे बहस जन्माएको छ। विश्लेषकहरूले भने एउटा कूटनीतिज्ञको टिप्पणीलाई तत्कालै अमेरिकाको औपचारिक नीति परिवर्तनका रूपमा बुझ्न नहुने बताएका छन्।
कश्मीरको विषय भारत र पाकिस्तानबीच लामो समयदेखि विवादको केन्द्रमा रहँदै आएको छ। त्यसैले अमेरिकी पक्षबाट आएको यस्तो सार्वजनिक टिप्पणीले दुई देशबीचको संवेदनशील सम्बन्धमा मात्र नभई दक्षिण एसियाको व्यापक कूटनीतिक समीकरणमा समेत प्रभाव पार्न सक्ने देखिन्छ।
