भारतले अग्नि–४ ब्यालेस्टिक मिसाइललाई आफ्नो रणनीतिक प्रतिरोध क्षमताको महत्वपूर्ण हिस्साका रूपमा विकास गरेको छ। करिब ४,००० किलोमिटर वर्गको मारक क्षमता भएको अग्नि–४ ले भारतलाई आफ्नो लामो दूरीको मिसाइल क्षमतालाई थप सुदृढ गर्ने आधार दिएको छ।
अग्नि–४ भारतको स्वदेशी रक्षा प्रविधि विकासको एउटा महत्वपूर्ण उदाहरण हो। अत्याधुनिक नेभिगेसन, मार्गनिर्देशन र पुनःप्रवेश प्रविधि समेटिएको यस प्रणालीले भारतलाई रणनीतिक हतियार निर्माण र सञ्चालनमा बाह्य निर्भरता घटाउने दिशामा सहयोग पुर्याउँछ।
भारतको रणनीतिक स्वायत्तताको अवधारणा आफ्नो राष्ट्रिय सुरक्षासम्बन्धी निर्णयमा बाह्य शक्तिमाथिको निर्भरता कम गर्नु हो। त्यसका लागि स्वदेशमै रक्षा प्रविधि, मिसाइल प्रणाली र रणनीतिक क्षमताको विकासलाई नयाँ दिल्लीले महत्वपूर्ण प्राथमिकता दिँदै आएको छ।
अग्नि–४ को विकासलाई भारतको व्यापक ‘आत्मनिर्भर रक्षा उत्पादन’ अभियानसँग पनि जोडेर हेर्न सकिन्छ। आफ्नै प्रविधि र उत्पादन क्षमता विस्तार गर्दा भारतले आवश्यकताअनुसार आफ्नो प्रतिरोध क्षमता विकास गर्न र संवेदनशील सुरक्षा प्रविधिमा विदेशी आपूर्तिमाथिको निर्भरता घटाउन सक्छ।
यसको क्षेत्रीय सुरक्षा प्रभाव पनि महत्वपूर्ण छ। भारतको लामो दूरीको मिसाइल क्षमता विस्तारले दक्षिण एसिया र वरपरको रणनीतिक शक्ति सन्तुलनमा प्रभाव पार्छ। विशेषगरी चीन र पाकिस्तानसँगको सुरक्षा वातावरणमा भारतले आफ्नो रणनीतिक प्रतिरोध क्षमता विश्वसनीय बनाउने प्रयास गरिरहेको छ।
अग्नि–४ त्यसैले एउटा मिसाइल प्रणाली मात्र होइन, भारतको रणनीतिक स्वायत्तता, स्वदेशी रक्षा प्रविधि र दीर्घकालीन प्रतिरोध क्षमताको निर्माणसँग जोडिएको महत्वपूर्ण कार्यक्रमका रूपमा देखिन्छ।
