पाकिस्तानले आफूलाई क्षेत्रीय संकटमा शान्ति र संवादको पक्षमा उभिएको मध्यस्थ शक्तिका रूपमा प्रस्तुत गर्ने प्रयास गरिरहेको छ। विशेषगरी इरानसँग सम्बन्धित क्षेत्रीय तनावका बीच इस्लामाबादले कूटनीतिक संवाद र वार्ताको माध्यमबाट आफ्नो भूमिका स्थापित गर्न खोजेको छ। तर पाकिस्तानले अघि सारेको यो ‘शान्ति कूटनीति’को वास्तविक प्रभाव र त्यसको मूल्यबारे प्रश्न उठ्न थालेका छन्।
पाकिस्तानका लागि यस्तो कूटनीतिक भूमिका आफ्नो क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्रभाव विस्तार गर्ने अवसर पनि हो। द्वन्द्वमा प्रत्यक्ष सैन्य पक्ष बन्नुको सट्टा वार्ता, सम्पर्क र मध्यस्थताको भूमिका निर्वाह गर्न सके इस्लामाबादले आफूलाई क्षेत्रीय स्थिरताका लागि आवश्यक शक्ति रूपमा प्रस्तुत गर्न सक्छ।
तर मध्यस्थताको भूमिका आफैंमा चुनौतीपूर्ण हुन्छ। पाकिस्तानले विभिन्न पक्षबीच विश्वास कायम राख्नुपर्ने हुन्छ भने आफ्नै रणनीतिक, आर्थिक तथा सुरक्षा हितलाई पनि सन्तुलन गर्नुपर्छ। कुनै एक पक्षसँग अत्यधिक निकटता देखिएमा मध्यस्थका रूपमा उसको विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठ्न सक्छ।
पाकिस्तानको आन्तरिक अवस्था पनि यस्तो कूटनीतिक भूमिकाका लागि महत्वपूर्ण छ। आर्थिक दबाब, राजनीतिक तनाव र सुरक्षा चुनौतीबीच इस्लामाबादले बाह्य कूटनीतिलाई आफ्नो राष्ट्रिय हितसँग जोडेर अघि बढाउनुपर्ने अवस्था छ। त्यसैले पाकिस्तानको ‘शान्ति प्रयास’ केवल क्षेत्रीय स्थिरताको विषय नभई उसको आफ्नै रणनीतिक स्थान सुरक्षित गर्ने प्रयासका रूपमा पनि हेरिएको छ।
यसले पाकिस्तानका लागि एउटा कठिन सन्तुलन सिर्जना गरेको छ—शान्तिको मध्यस्थ बन्ने दाबी र आफ्नो राष्ट्रिय तथा रणनीतिक हित सुरक्षित गर्ने आवश्यकताबीचको सन्तुलन। क्षेत्रीय शक्तिहरूले पाकिस्तानको भूमिकालाई कति विश्वास गर्छन् र उसको कूटनीतिक प्रयासले वास्तविक संवाद वा तनाव न्यूनीकरणमा कस्तो परिणाम दिन्छ भन्ने कुराले यस अभियानको प्रभाव निर्धारण गर्नेछ।
