विश्व कप फुटबलको फाइनल खेलमा अर्जेन्टिना र स्पेन बीच ऐतिहासिक भिडन्त हुँदै गर्दा नेपालमा फुटबलको ज्वरो निकै बढेको छ। चोक-चोकमा अर्जेन्टिनाका जर्सी लगाएका समर्थकहरू लियोनेल मेस्सी र उनको टोलीको समर्थनमा नाराबाजी गरिरहेका भेटिन्छन्। नेपालमा अर्जेन्टिनाका प्रशंसकहरूको संख्या ठूलो भए तापनि, धेरै नेपालीहरूलाई एउटा तितो ऐतिहासिक यथार्थ थाहा छैन कि अर्जेन्टिनाका नागरिकहरू नेपाल र नेपालीहरूलाई खासै मन पराउँदैनन्। यस प्रकारको दूरी र असन्तुष्टिको पछाडि कुनै खेलकुद नभएर सन् १९८२ को एउटा क्रूर युद्धको इतिहास र त्यसले छोडेका गहिरा खतहरू लुकेका छन्।
सन् १९८२ अप्रिल २ मा अर्जेन्टिनी सेनाले बेलायतको नियन्त्रणमा रहेको फकल्यान्ड टापुमाथि आक्रमण गरेपछि फकल्यान्ड युद्धको सुरुवात भएको थियो। यो युद्ध जम्मा ७४ दिनसम्म चलेको थियो र जुन १४ मा अर्जेन्टिनाको आत्मसमर्पणसँगै समाप्त भएको थियो। उक्त टापुलाई अर्जेन्टिनामा लास माल्विनास भनेर चिनिन्छ। बेलायतले आफ्नो गुमेको क्षेत्र फिर्ता लिनका लागि आफ्नो सेनाको रणनीतिक हिस्साका रूपमा प्रसिद्ध गोर्खाली रेजिमेन्टलाई परिचालन गरेको थियो।
युद्धका क्रममा गोर्खाली सैनिकहरू सान कार्लोस खाडीमा ओर्लिएर चिसो र हिलोले भरिएको कठिन भूभाग पार गर्दै राजधानी पोर्ट स्ट्यानलीतर्फ अघि बढेका थिए। उनीहरूको मुख्य उद्देश्य अर्जेन्टिनी सेनाको बलियो सैन्य किल्ला मानिएको माउन्ट विलियममाथि घातक आक्रमण गर्नु थियो। युद्ध मैदानमा गोर्खालीहरू पुग्नुअघि नै अर्जेन्टिनी सिपाहीहरूमाझ तीव्र मनोवैज्ञानिक डर र भयानक अफवाहहरू फैलाइएको थियो। अर्जेन्टिनाका युवा र अनुभवहीन सिपाहीहरूमाझ गोर्खालीहरू दयामाया नभएका रगतका प्यासी सैनिक हुन्, जसले आफ्नो परम्परागत हतियार खुकुरीले शत्रुको टाउको काट्छन् र मान्छेको मासु समेत खान्छन् भन्ने जस्ता डरलाग्दा भ्रमहरू फैलिएका थिए।
यो युद्ध आफैँमा अत्यन्तै क्रूर र कष्टकर थियो। शून्य डिग्रीभन्दा तलको अत्यधिक चिसो, निरन्तरको बमबारी, र खाद्यान्नको अभावले युद्धभूमिलाई भयावह बनाएको थियो। गोर्खालीहरू अघि बढ्दै गर्दा अर्जेन्टिनी सेनाले तीव्र तोपखाना र मोर्टार प्रहार गर्दा थुप्रै गोर्खालीहरू घाइते भएका थिए। तर जुन १४ मा जब गोर्खाली सैनिकहरू खुकुरी चम्काउँदै दिउँसै माउन्ट विलियममा आक्रमण गर्न अघि बढे, तब अफवाहका कारण मानसिक रूपमा त्रसित भइसकेका अर्जेन्टिनी सिपाहीहरूले लड्ने आँट नै गरेनन्। उनीहरू आफ्नो बङ्कर र हतियार छाडेर भागे वा आत्मसमर्पण गरे। लड्दै नलडी मैदान छोड्नुपरेको यो घटनालाई अर्जेन्टिनाको सैन्य इतिहासमा एक ठूलो अपमान र चोटका रूपमा हेरिन्छ।
आज पनि अर्जेन्टिनाले आफ्नो भौगोलिक सामीप्य र ऐतिहासिक अधिकारको आधारमा सो टापु फिर्ता लिन निरन्तर संघर्ष गरिरहेको छ। अर्जेन्टिनाका जनताका लागि यो क्षेत्र राष्ट्रिय गौरव र सार्वभौमिकताको विषय हो। यद्यपि सन् २०१३ मा भएको जनमत संग्रहमा त्यहाँका ९९.८ प्रतिशत बासिन्दाले बेलायती भूभागकै रूपमा रहने पक्षमा मतदान गरे पनि अर्जेन्टिनाले आफ्नो दाबी छाडेको छैन र यसलाई आफ्नो संविधानमा समेत समावेश गरेको छ।
यही ऐतिहासिक पृष्ठभूमि र ६०० भन्दा बढी अर्जेन्टिनी युवाहरूको ज्यान गएको युद्धको चोटका कारण त्यहाँका नागरिकहरूमा नेपालीप्रति नकारात्मक धारणा बनेको हो। उनीहरू गोर्खालीहरूलाई बेलायतको साम्राज्यवादी स्वार्थका लागि अर्जेन्टिनाका युवाहरूलाई मार्न र उनीहरूको भूमि खोस्न आएका भाडाका सैनिकका रूपमा बुझ्छन्। गोर्खाली र नेपालीबीचको सम्बन्ध स्पष्ट भएकाले, युद्धको त्यो गहिरो पराजय र अपमानको रिस स्वाभाविक रूपमा समग्र नेपाल र नेपालीप्रति प्रतिविम्बित हुन पुगेको छ।