काठमाडौं। भारत र न्युजिल्यान्डबीचको सम्बन्ध व्यापारिक सहकार्यभन्दा माथि उठेर रणनीतिक साझेदारीतर्फ अघि बढिरहेको छ। दुई देशबीच भएको व्यापार सम्झौताले आर्थिक सम्बन्धलाई थप विस्तार गर्ने बाटो खोल्नुका साथै हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा आपसी रणनीतिक सहकार्यलाई समेत नयाँ गति दिने अपेक्षा गरिएको छ।
भारत र न्युजिल्यान्डबीचको आर्थिक सम्बन्ध पछिल्ला वर्षहरूमा निरन्तर विस्तार हुँदै आएको छ। नयाँ व्यापार सम्झौताले दुई देशबीच वस्तु तथा सेवाको कारोबार बढाउन, लगानीका अवसर विस्तार गर्न र निजी क्षेत्रबीच सहकार्यलाई प्रोत्साहन गर्ने आधार तयार गरेको छ।
व्यापारिक सहकार्यसँगै दुई देशबीच रणनीतिक तथा सुरक्षा सम्बन्ध पनि महत्वपूर्ण बन्दै गएको छ। हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा बदलिँदो भूराजनीतिक परिस्थितिका बीच भारत र न्युजिल्यान्डको बढ्दो निकटताले क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनमा समेत नयाँ अर्थ राख्ने देखिन्छ।
न्युजिल्यान्डका लागि भारत ठूलो र तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेको बजार हो। भारतका लागि भने न्युजिल्यान्डसँगको सम्बन्धले प्रशान्त क्षेत्र तथा हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा आफ्नो कूटनीतिक पहुँच विस्तार गर्ने अवसर प्रदान गर्छ।
दुई देशबीच शिक्षा, कृषि, प्रविधि, खाद्य सुरक्षा तथा पर्यटनलगायत क्षेत्रमा समेत सहकार्यको सम्भावना रहेको छ। व्यापारिक अवरोध कम हुँदै गएमा यी क्षेत्रमा निजी क्षेत्रको सहभागिता र लगानी बढ्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
भारतले पछिल्ला वर्षहरूमा हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा विभिन्न देशसँग आर्थिक तथा रणनीतिक साझेदारी विस्तार गर्दै आएको छ। न्युजिल्यान्डसँगको सम्बन्धको गहिराइ पनि यही व्यापक क्षेत्रीय रणनीतिको हिस्सा बन्न सक्ने देखिन्छ।
यस साझेदारीको भूराजनीतिक महत्व चीनको बढ्दो आर्थिक तथा रणनीतिक प्रभावको पृष्ठभूमिमा अझ महत्वपूर्ण देखिन्छ। हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा खुला, स्वतन्त्र र नियममा आधारित क्षेत्रीय व्यवस्थाका पक्षधर देशहरूबीच बढ्दो सहकार्यले क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनमा प्रभाव पार्न सक्छ।
भारत–न्युजिल्यान्ड सम्बन्धमा आएको पछिल्लो गति दक्षिण एसिया र प्रशान्त क्षेत्रबीचको सम्बन्ध विस्तारका दृष्टिले समेत महत्वपूर्ण छ। व्यापारलाई आधार बनाएर सुरु भएको सहकार्य अब रणनीतिक, आर्थिक र कूटनीतिक साझेदारीको फराकिलो ढाँचातर्फ अघि बढिरहेको छ।
नयाँ व्यापार सम्झौता प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन हुन सकेमा दुई देशबीच व्यापार र लगानी मात्र नभई दीर्घकालीन रणनीतिक सम्बन्ध पनि थप बलियो बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।
भारत र न्युजिल्यान्डको बढ्दो सहकार्यले नयाँदिल्लीको हिन्द–प्रशान्त कूटनीतिलाई थप बलियो बनाउँदै भारतको क्षेत्रीय रणनीतिक पहुँच विस्तार गर्ने अर्को आधार तयार गरेको छ।
