पाकिस्तानमा पोलियो उन्मूलन अभियान पुनः गम्भीर चुनौतीमा परेको छ। रावलपिन्डी क्षेत्रमा पोलियो खोप अभियान सञ्चालन गरिरहेका स्वास्थ्यकर्मी तथा स्वयंसेवकहरूलाई धम्की दिइएको घटनापछि देशको सार्वजनिक स्वास्थ्य सुरक्षामाथि पुनः प्रश्न उठेको छ। लामो समयदेखि चरमपन्थी समूहहरूको विरोध, सुरक्षा अभाव तथा जनचेतनाको कमीका कारण पाकिस्तान विश्वमै पोलियो कायम रहेका थोरै राष्ट्रमध्ये एक बनेको छ।
स्थानीय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार खोप अभियानमा संलग्न टोलीलाई घरदैलो कार्यक्रम सञ्चालनका क्रममा धम्की दिइएको थियो। केही क्षेत्रमा स्वास्थ्यकर्मीहरूलाई प्रहरी सुरक्षाबिनै अभियान सञ्चालन गर्न कठिन भइरहेको बताइएको छ। पाकिस्तानका विभिन्न प्रान्तहरूमा यस्ता घटनाहरू पटक–पटक दोहोरिँदा पोलियो उन्मूलन प्रयास प्रभावित बन्दै गएको छ।
विशेषगरी पाकिस्तान–अफगानिस्तान सीमावर्ती क्षेत्रहरूमा चरमपन्थी समूहहरूले पोलियो खोपलाई विदेशी षड्यन्त्रको रूपमा प्रचार गर्दै आएका छन्। यसका कारण धेरै समुदायमा खोपप्रति अविश्वास बढेको छ। विगतमा पनि दर्जनौं स्वास्थ्यकर्मी तथा सुरक्षाकर्मी पोलियो अभियानका क्रममा आक्रमणमा परेका घटनाहरू सार्वजनिक भएका थिए।
विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) तथा युनिसेफले पाकिस्तानलाई पोलियोमुक्त बनाउन निरन्तर सहयोग गरिरहेका छन्। तर राजनीतिक अस्थिरता, कमजोर स्वास्थ्य पूर्वाधार, चरमपन्थी हिंसा तथा ग्रामीण क्षेत्रमा जनचेतनाको अभावले अभियानको गति सुस्त बनेको छ। विज्ञहरूका अनुसार पोलियो केवल स्वास्थ्य समस्या मात्र नभई पाकिस्तानको सुरक्षा तथा सामाजिक संरचनासँग जोडिएको चुनौती बनेको छ।
यसैबीच पाकिस्तानमा आर्थिक संकट गहिरिँदै जाँदा स्वास्थ्य क्षेत्रमा सरकारी लगानी समेत प्रभावित भएको बताइएको छ। अस्पताल, औषधि आपूर्ति तथा प्राथमिक स्वास्थ्य सेवामा देखिएको कमजोरीले बालबालिकाको स्वास्थ्य जोखिम बढाएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूले पोलियो नियन्त्रणमा असफल भए यसको असर सम्पूर्ण दक्षिण एशियामा पर्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।
विश्लेषकहरूका अनुसार पाकिस्तानले सुरक्षा निकाय, धार्मिक समुदाय तथा स्थानीय नेतृत्वसँग समन्वय गरेर मात्रै पोलियो उन्मूलन अभियानलाई प्रभावकारी बनाउन सक्छ। अन्यथा स्वास्थ्यकर्मीमाथिको धम्की र हिंसाले विश्वव्यापी पोलियो उन्मूलन प्रयासमै अवरोध सिर्जना गर्ने जोखिम रहेको छ।
