तिब्बत-नेपाल सीमामा पहिरोपछिको बाढी: ताल फुट्ने जोखिम बढेपछि संकट

तिब्बत र नेपालको सीमा क्षेत्रमा भीषण पहिरोपछि आएको लेदोयुक्त बाढीले ठूलो जनधनको क्षति पुऱ्याएको छ। यसैबीच माथिल्लो तटीय क्षेत्रमा बनेको एक अस्थायी बाँध ताल फुट्ने खतरा बढेपछि उद्धार प्रयासमा गम्भीर चुनौती थपिएको छ।

केरुङ (ग्यारोङ) नजिकै लेन्दे नदीमा डाँडो खसेर ठूलो पहिरो जाँदा भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा भीषण बाढी आएको थियो। बाढीले नदी तटीय क्षेत्रका बस्ती, सडक र जलविद्युत् आयोजनाहरूमा व्यापक क्षति पुऱ्याएको छ।

चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार तिब्बततर्फ कम्तीमा ५५८ जना बेपत्ता भएका छन् भने ३ जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ। तल्लो तटीय क्षेत्र नेपालतर्फ बाढीका कारण १७७ भन्दा बढी मानिसको ज्यान गएको छ र सयौँ बेपत्ता छन्। नेपालतर्फ कार्यरत करिब १०० चिनियाँ नागरिक पनि बेपत्ता रहेको जनाइएको छ।

बाँध ताल फुट्ने गम्भीर खतरा

चोछेन खोला र पुरेपु त्साङपो नदीको दोभानमा बनेको बाँध ताल हाल ओभरफ्लो भइरहेको छ। चिनियाँ जलस्रोत मन्त्रालयका अनुसार उक्त तालमा हाल २० लाख घनमिटर पानी सङ्कलन भइसकेको छ।

आगामी ७२ घण्टाभित्र थप ३० लाख घनमिटर पानी तालमा थपिने अनुमान गरिएको छ। यदि यो बाँध ताल फूटेमा तल्लो क्षेत्रमा फेरि भीषण बाढी आउने र उद्धार कार्य ठप्प हुने जोखिम छ।

उद्धार र पूर्वअवस्था

परिस्थिति नियन्त्रणका लागि बेइजिङ र चेङ्दुबाट उद्धार टोलीहरू घटनास्थल पठाइएको छ। केरुङ बजारमा बिजुली र सञ्चार सेवा सुचारु भए पनि नाका क्षेत्र अझै सम्पर्कविहीन छ।

हिमाली क्षेत्रमा तापक्रम वृद्धि र जलवायु परिवर्तनका कारण यस्ता प्रकोप बारम्बार दोहोरिन थालेका छन्। सन् २०२५ को अगस्टमा पनि तिब्बतमा हिमताल फुटेर ९ जनाको मृत्यु भएको थियो भने नेपाल-चीन जोड्ने मितेरी पुलमा क्षति पुगेको थियो।