त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा टर्किस एयरलाइन्सको उडान पुनः दुर्घटनामा परेको छ। यस घटनाले सन् २०१५ मा भएको यस्तै भयानक दुर्घटनाको याद ताजा गराएको छ। एउटै एयरलाइन्स र एउटै विमानस्थलमा ११ वर्षको अन्तरालमा भएका यी दुई घटनाले यात्रुहरूको मनमा एउटा गम्भीर प्रश्न उब्जाएको छ- के टर्किस एयरलाइन्स सुरक्षित छ?
२०२६ र २०१५ को दुर्घटनाबीचको तुलना
११ वर्षको फरकमा भएका यी दुई दुर्घटनाबीच केही समानता र भिन्नताहरू छन्:
-
२०२६ को दुर्घटना (हालैको घटना): ११ मे २०२६ मा इस्तानबुलबाट काठमाडौं आएको टर्किस एयरलाइन्सको जहाज अवतरण गर्ने क्रममा दायाँतर्फको 'ल्यान्डिङ गियर' (Landing Gear) मा प्राविधिक गडबडीका कारण आगो लाग्यो। २७७ यात्रु र ११ चालक दलका सदस्यहरूलाई आपतकालीन 'स्लाइड' मार्फत सुरक्षित रूपमा बाहिर निकालियो। विमानस्थल करिब २ घण्टा मात्र बन्द भयो।
-
२०१५ को दुर्घटना: ४ मार्च २०१५ मा टर्किस एयरलाइन्सकै उडान 'TK 726' (Airbus A330-300) बाक्लो हुस्सु र भिजेको रनवेका कारण चिप्लिएर घाँसे मैदानमा पुगेको थियो। २२४ यात्रु सवार उक्त विमानको अगाडिको भाग (Nose gear) भाँचिएर माटोमा धसिएको थियो। यस दुर्घटनाले गर्दा नेपालको एकमात्र अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल लगातार ४ दिनसम्म बन्द गर्नुपरेको थियो।
उड्डयन संग्रहालयमा परिणत भएको त्यो जहाज
सन् २०१५ मा दुर्घटनाग्रस्त भएको टर्किस एयरलाइन्सको 'Airbus A330-300' जहाजलाई कबाडीमा फालिएन, जसले एउटा नयाँ इतिहास रच्यो। क्याप्टेन वेद उप्रेती र नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणको सहकार्यमा उक्त जहाजलाई काठमाडौंको सिनामंगलमा 'एभिएसन म्युजियम' (Aviation Museum Kathmandu) को रूपमा परिणत गरियो। दुर्घटनाग्रस्त जहाजलाई सिंगै जोडेर बनाइएको यो संग्रहालय अहिले नेपाली विद्यार्थी र पर्यटकहरूका लागि उड्डयन इतिहास र विमानबारे जानकारी लिने एक प्रमुख र आकर्षक शैक्षिक गन्तव्य बनेको छ।
डरलाग्दो अनुभव, मल्होत्रा परिवारको उद्धार र सामसङ छुट
सन् २०१५ को त्यो बिहानी यात्रुहरूका लागि जीवनकै सबैभन्दा भयानक अनुभव थियो। खराब मौसमबीच जहाजले सन्तुलन गुमाउँदा र तीव्र गतिमा माटोमा जोतिँदा यात्रुहरूले मृत्युलाई अत्यन्तै नजिकबाट देखेका थिए। चारैतिर त्रास, चिच्याहट र अगाडिको भाग भाँचिएपछिको झड्काबीच आपतकालीन ढोकाबाट हाम फालेर बाहिर निस्कनु आफैंमा कहालिलाग्दो थियो।
त्यस उडानमा नेपालका चर्चित व्यापारी दीपक मल्होत्रा र उनका छोरा दिकेश मल्होत्रा पनि सवार थिए। मृत्युको मुखबाट सकुशल बाँच्न सफल भएपछि उनीहरूले यसलाई आफ्नो "दोस्रो जन्म" (Second Life) मानेका थिए। यसै खुसीयालीमा, सामसङ मोबाइलको आधिकारिक वितरक 'IMS Group' को नेतृत्व गरिरहेका मल्होत्रा परिवारले आफ्ना ग्राहकहरूलाई सामसङ स्मार्टफोनहरूमा विशेष छुट (Discount) प्रदान गरेका थिए। एउटा ठूलो हवाई दुर्घटनाबाट बचेको खुसी मनाउने यो एक अत्यन्तै फरक र चर्चाको विषय बनेको तरिका थियो।
के टर्किस एयरलाइन्स सुरक्षित छ?
एउटै विमानस्थलमा ११ वर्षको फरकमा एउटै एयरलाइन्स दुर्घटनामा पर्दा यात्रुहरूमा डर पैदा हुनु स्वाभाविक हो। तर, वास्तविकता र तथ्यहरूलाई हेर्दा:
-
विमानस्थलको चुनौती: त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको भौगोलिक बनावट र यहाँको मौसम विश्वकै सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण मानिन्छ। अग्ला हिमाल र पहाडले घेरिएको यो विमानस्थलमा अनुभवी पाइलटहरूका लागि पनि अवतरण गर्नु निकै कठिन हुन्छ।
-
ग्लोबल सेफ्टी रेकर्ड: टर्किस एयरलाइन्स विश्वका धेरै देशहरूमा उडान भर्ने एक प्रमुख र प्रतिष्ठित एयरलाइन्स हो। समग्र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा यसको सुरक्षा रेकर्ड निकै राम्रो छ।
-
मानवीय क्षति शून्य: दुवै दुर्घटनाहरू (२०१५ र २०२६) निकै डरलाग्दा भए तापनि एयरलाइन्सको आपतकालीन व्यवस्थापन र चालक दलको तालिमका कारण कुनै पनि मानवीय क्षति हुन पाएन। दुवै पटक सबै यात्रुहरूलाई सकुशल उद्धार गरियो।
निष्कर्षमा भन्नुपर्दा, काठमाडौंको भौगोलिक जटिलता र कहिलेकाहीँ हुने प्राविधिक गडबडीले दुर्घटनाहरू निम्त्याए पनि, टर्किस एयरलाइन्स समग्रमा एक सुरक्षित एयरलाइन्स मानिन्छ। यद्यपि, यस्ता घटनाहरूले उड्डयन सुरक्षामा थप कडाइ र सतर्कता अपनाउनुपर्ने सन्देश भने पक्कै दिएका छन्।