वैशाख १ गते अब कुनै एउटा भूगोल वा समुदायमा मात्र सीमित रहेन। सूर्य मीन राशिबाट मेष राशिमा प्रवेश गर्ने यस विशेष दिनलाई विश्वले एउटा साझा संगमका रूपमा आत्मसाथ गरेको छ। नयाँ संकल्प र शुद्धीकरणको प्रस्थान बिन्दु मानिने यो दिनले मानव जाति र प्रकृतिबीचको गहिरो कडीलाई उजागर गरेको छ।
नेपालमा विक्रम संवतको उल्लास र भक्तपुरको प्रसिद्ध बिस्केट जात्राले यसको ऐतिहासिकता झल्काउँदा छिमेकी भारतमा पनि यसको रौनक उत्तिकै देखिन्छ। पञ्जाबको वैशाखी, बङ्गालको पोइला वैशाखदेखि दक्षिण भारतको विशु र पुथान्डुसम्म यो पर्वले छुट्टै मौलिकता बोकेको छ। विशेषगरी केरलामा सुन र फलफूलको दर्शन गरी वर्षभरिको सौभाग्यको कामना गर्ने परम्पराले यसको सांस्कृतिक ओज बढाएको छ।
दक्षिणपूर्वी एसियाली मुलुकहरू थाइल्याण्ड, म्यानमार र कम्बोडियामा यो पर्वले ‘पानीको उत्सव’ को रूप लिने गरेको छ। विगतका अशुभ कुराहरूलाई पखालेर आत्मा शुद्ध गर्ने उद्देश्यका साथ खेलिने यो पानीको खेलमा सहभागी हुन विश्वभरका पर्यटकहरू ती देशका सडकमा ओर्लिन्छन्। यसले धार्मिक आस्था मात्र नभई पर्यटन प्रवर्द्धनमा पनि ठूलो भूमिका खेलेको देखिन्छ।
एशिया बाहिर पनि वैशाख १ को प्रभाव निकै शक्तिशाली छ। क्यानडाको टोरन्टो, बेलायतको लण्डन र अमेरिकाका विभिन्न सहरहरूमा बसोबास गर्ने दक्षिण एशियाली समुदायले यसलाई आफ्नो पहिचान जोगाउने माध्यम बनाएका छन्। सिड्नीको ओपेरा हाउसदेखि न्युयोर्कको टाइम्स स्क्वायरसम्म नेपाली झण्डा र मौलिक संगीतको गुञ्जनले भौगोलिक सीमानालाई भत्काइदिएको छ।
वैज्ञानिक दृष्टिकोणले पनि ३६५ दिनको चक्र पूरा हुने यो समय नयाँ ऊर्जाको सञ्चार हुने बेला हो। सूर्यले पहिलो राशिमा पाइला टेक्दा उत्पन्न हुने यो सकारात्मकताले संसारभरिका मानिसहरूलाई आशा र उत्साहको एउटै कडीमा बाँधिरहेको छ। यसरी वैशाख १ गते एउटा मिति मात्र नभई मानव सभ्यता र प्रकृतिको एउटा अटुट एकताको प्रतीक बनेको छ।
