काठमाडौं | अन्तर्राष्ट्रिय डेस्क - विश्वव्यापी रूपमा कार्बन उत्सर्जन घटाउने प्रयास तीव्र भइरहेका बेला दिगो हवाई इन्धन (Sustainable Aviation Fuel–SAF) उत्पादन र प्रयोगको क्षेत्रमा भारत अग्रणी राष्ट्र बन्न सक्ने सम्भावना बढेको अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा विश्लेषणहरूले औंल्याएका छन्। कच्चा पदार्थको उपलब्धता, तीव्र आर्थिक वृद्धि, नीतिगत समर्थन तथा बढ्दो हवाई यातायातका कारण भारत यस क्षेत्रमा महत्वपूर्ण शक्ति बन्ने अवस्थामा पुगेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
ऊर्जा क्षेत्रका विज्ञहरूका अनुसार SAF परम्परागत जेट इन्धनको तुलनामा हरितगृह ग्यास उत्सर्जन उल्लेखनीय रूपमा घटाउन सक्ने भएकाले विश्वभर यसको माग तीव्र रूपमा बढिरहेको छ। यस्तो अवस्थामा कृषि अवशेष, जैविक फोहोर तथा अन्य नवीकरणीय स्रोतको पर्याप्त उपलब्धताले भारतलाई उत्पादन विस्तारका लागि विशेष अवसर प्रदान गरेको बताइएको छ।
विश्लेषणअनुसार भारत सरकारले जैविक इन्धन प्रवर्द्धन, स्वच्छ ऊर्जा विस्तार तथा ऊर्जा आत्मनिर्भरतालाई प्राथमिकतामा राख्दै विभिन्न नीतिगत सुधार अघि बढाइरहेको छ। यसले निजी क्षेत्रको लगानी आकर्षित गर्नुका साथै नयाँ प्रविधिको विकास र उत्पादन क्षमतामा वृद्धि हुने अपेक्षा गरिएको छ।
उड्डयन उद्योगका जानकारहरूका अनुसार भारत विश्वकै तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेको हवाई यातायात बजारमध्ये एक हो। आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय उडानको संख्या निरन्तर बढिरहेका कारण SAF को घरेलु माग पनि आगामी वर्षहरूमा उल्लेखनीय रूपमा वृद्धि हुने अनुमान गरिएको छ। यसले उत्पादन र निर्यात दुवै क्षेत्रमा नयाँ अवसर सिर्जना गर्न सक्ने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार यदि उत्पादन लागत घटाउन, आपूर्ति श्रृंखला विस्तार गर्न तथा अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार उत्पादन वृद्धि गर्न सकियो भने भारतले एशिया मात्र होइन, विश्व बजारमै SAF को प्रमुख आपूर्तिकर्ताका रूपमा आफ्नो स्थान स्थापित गर्न सक्छ। यसले ऊर्जा सुरक्षा, ग्रामीण अर्थतन्त्र, रोजगारी सिर्जना तथा हरित औद्योगिकीकरणलाई समेत महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
विश्वव्यापी ऊर्जा रूपान्तरणको वर्तमान चरणमा भारतले स्वच्छ प्रविधि, नवीकरणीय ऊर्जा तथा हरित औद्योगिक विकासमा निरन्तर लगानी बढाइरहेको छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार दिगो हवाई इन्धन क्षेत्रमा देखिएको सम्भावना भारतको ऊर्जा नेतृत्वलाई थप सुदृढ बनाउने अर्को महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा हेरिएको छ।
