दुबईबाट तेल अभिभतर्फ उडेको फ्लाइदुबईको विमानमा ककपिटभित्र भएको हिंसात्मक घटनाले एउटा नियमित अन्तर्राष्ट्रिय उडानलाई सम्भावित ठूलो दुर्घटनाको अवस्थामा पुर्याएको छ। घटनाका क्रममा भारतीय मूलका कप्तान स्मित मच्छरमाथि आक्रमण भएको र घाइते अवस्थामा पनि उनले विमानको नियन्त्रण जोगाउने प्रयास गरेको प्रारम्भिक विवरण सार्वजनिक भएको छ।
फ्लाइदुबईको FZ1073 उडान दुबईबाट तेल अभिभतर्फ गइरहेको थियो। विमान बोइङ ७३७ थियो र उडानका क्रममा करिब ३४ हजार फिटको उचाइमा रहेको बताइएको छ। यही क्रममा ककपिटभित्र पाइलटहरूबीच गम्भीर झडप भएको थियो।
प्रारम्भिक विवरणअनुसार कप्तान स्मित मच्छरमाथि ककपिटभित्र आक्रमण भएको थियो। आक्रमणका क्रममा उनी घाइते भए पनि विमानको नियन्त्रण पूर्ण रूपमा गुम्न नदिन उनले प्रयास जारी राखेको बताइएको छ। घटनाको यही पक्षले भारतीय पाइलटको साहस र व्यावसायिक जिम्मेवारीप्रति विशेष ध्यान आकर्षित गरेको छ।
ककपिटमा उत्पन्न संकटसँगै विमानले निकै तीव्र गतिमा उचाइ गुमाउन थालेको थियो। केही विवरणअनुसार विमानले छोटो अवधिमै हजारौं फिट उचाइ गुमाएको थियो। विमानभित्र रहेका यात्रुहरूले असामान्य अवस्था महसुस गरेपछि त्रास फैलिएको थियो।
विमानले आपत्कालीन संकेतसमेत प्रसारण गरेको थियो। अवस्थाको गम्भीरता बढ्दै गएपछि उडानलाई आफ्नो निर्धारित गन्तव्य तेल अभिभ पुग्नुअघि नै अन्यत्र मोड्ने निर्णय गरिएको थियो।
यसबीच ककपिटभित्रको अवस्था नियन्त्रणमा लिन यात्रु तथा चालक दलका सदस्यहरूले पनि हस्तक्षेप गरेको बताइएको छ। उनीहरू ककपिटतर्फ पुगेपछि त्यहाँको अवस्था नियन्त्रणमा लिन सहयोग गरेका थिए। यस हस्तक्षेपले विमानको नियन्त्रण पुनः स्थिर बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको प्रारम्भिक विवरणमा उल्लेख छ।
अन्ततः विमानलाई साउदी अरबको तबुक विमानस्थलतर्फ मोडियो। विमानले त्यहाँ सुरक्षित रूपमा आपत्कालीन अवतरण गरेको थियो। घटनापछि पाइलटहरूलाई उपचारका लागि अस्पताल लगिएको र सम्बन्धित अधिकारीहरूले घटनाको अनुसन्धान सुरु गरेको बताइएको छ।
भारतीय कप्तानको साहस चर्चामा
घटनाको केन्द्रमा रहेका कप्तान स्मित मच्छरको व्यावसायिक पाइलटका रूपमा लामो अनुभव रहेको बताइएको छ। उनले भारतको स्पाइसजेटमा समेत काम गरेका थिए र पछि फ्लाइदुबईमा बोइङ ७३७ विमानका कप्तानका रूपमा जिम्मेवारी सम्हालेका थिए।
विमान हजारौं फिट उचाइ गुमाइरहेको, ककपिटभित्र हिंसात्मक अवस्था सिर्जना भएको र आफू स्वयं घाइते भएको अवस्थामा पनि विमानको नियन्त्रण जोगाउने प्रयास गर्नु घटनाको सबैभन्दा उल्लेखनीय पक्षका रूपमा आएको छ।
तर प्रारम्भिक विवरणका आधारमा मच्छरले मात्रै विमान बचाएको निष्कर्ष निकाल्नु उचित हुँदैन। विमानलाई सुरक्षित अवस्थामा ल्याउन अन्य चालक दलका सदस्य, यात्रु तथा आपत्कालीन प्रतिक्रिया प्रणालीको समेत भूमिका रहेको देखिन्छ। त्यसैले यो घटनालाई संकटको समयमा पाइलट, चालक दल र यात्रुहरूको सामूहिक प्रतिक्रियाका रूपमा बुझ्नुपर्ने हुन्छ।
विमान कसरी सुरक्षित भयो?
घटनाको प्रारम्भिक क्रम हेर्दा विमान ठूलो जोखिममा पुगेको देखिन्छ। ककपिटभित्रको झडपपछि विमानले तीव्र रूपमा उचाइ गुमायो। आपत्कालीन संकेत सक्रिय भयो र विमानको अवस्थाबारे सम्बन्धित निकायहरूलाई जानकारी भयो।
त्यसपछि ककपिटभित्रको अवस्था नियन्त्रणमा ल्याउने प्रयास भयो। यात्रु तथा चालक दलका सदस्यहरूको हस्तक्षेपपछि विमानलाई पुनः नियन्त्रणमा ल्याउन सहयोग पुगेको र त्यसपछि विमानलाई सुरक्षित अवतरणका लागि साउदी अरबको तबुकतर्फ मोडिएको बताइएको छ।
विमान तबुकमा सुरक्षित अवतरण गरेपछि यात्रुहरू ठूलो सम्भावित दुर्घटनाबाट जोगिएका छन्। घटनामा कसैको मृत्यु नभएको विवरणले संकटपूर्ण अवस्थाबीच उद्धार प्रयास सफल भएको देखाउँछ।
इजरायलले विदेशी विमान सेवाको सुरक्षा बढाउने
घटनापछि इजरायलले आफ्नो देशमा सञ्चालन हुने विदेशी विमान सेवाको सुरक्षा व्यवस्थामाथि समेत पुनरावलोकन थालेको छ। इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले इजरायल जाने तथा इजरायलबाट सञ्चालन हुने विदेशी विमान सेवाका लागि सुरक्षा थप कडा बनाउन निर्देशन दिएका छन्।
यस घटनाले विमानस्थलको बाह्य सुरक्षा मात्र होइन, विमानको ककपिट सुरक्षा, चालक दलको पृष्ठभूमि जाँच, ककपिटमा पहुँच तथा उडानका क्रममा उत्पन्न हुनसक्ने आन्तरिक जोखिमबारे समेत प्रश्न उठाएको छ।
विशेषगरी विमानभित्रैबाट सुरक्षा संकट उत्पन्न भएको अवस्थामा विद्यमान सुरक्षा प्रोटोकल कति प्रभावकारी छन् भन्ने विषयमा अन्तर्राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन क्षेत्रले समेत समीक्षा गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ।
घटनाको उद्देश्य अझै स्पष्ट छैन
घटनाको वास्तविक कारण र उद्देश्यबारे भने अहिलेसम्म अन्तिम निष्कर्ष सार्वजनिक भएको छैन। इजरायली अधिकारीहरूले विमान नियन्त्रणमा लिने वा सम्भावित दुर्घटना गराउने प्रयासको कोणबाट समेत अनुसन्धान भइरहेको बताएका छन्।
तर अनुसन्धान पूरा नभएसम्म घटनालाई निश्चित रूपमा आतंकवादी आक्रमण वा योजनाबद्ध विमान अपहरणको रूपमा घोषणा गर्नु हतार हुनेछ। फ्लाइदुबईले पनि घटनालाई उडानका क्रममा भएको एउटा गम्भीर घटनाका रूपमा उल्लेख गर्दै सम्बन्धित अधिकारीहरूको अनुसन्धानमा सहयोग गरिरहेको जनाएको छ।
घटनामा संलग्न व्यक्तिको उद्देश्य, ककपिटभित्र भएको वास्तविक क्रम, विमानले तीव्र रूपमा उचाइ गुमाउनुको प्राविधिक विवरण तथा सुरक्षासम्बन्धी अन्य पक्ष अनुसन्धानबाट थप स्पष्ट हुने अपेक्षा गरिएको छ।
संकटको बीच भारतीय पाइलटको भूमिका
फ्लाइदुबईको यो घटना विमान सुरक्षाका दृष्टिले गम्भीर भए पनि त्यसबाट ठूलो मानवीय क्षति हुन नदिन भएका प्रयासका कारण पनि महत्वपूर्ण बनेको छ।
विशेषगरी भारतीय मूलका कप्तान स्मित मच्छरमाथि आक्रमण भएको अवस्थामा समेत विमानको नियन्त्रण जोगाउन गरिएको प्रयासले उनको भूमिकालाई घटनाको महत्वपूर्ण पक्ष बनाएको छ। त्यससँगै यात्रु र अन्य चालक दलका सदस्यहरूले तत्काल प्रतिक्रिया दिँदै ककपिटको अवस्था नियन्त्रणमा ल्याउन सहयोग गरे।
अन्ततः दुबईबाट तेल अभिभतर्फ गएको विमान आफ्नो गन्तव्यमा पुग्न सकेन। तर साउदी अरबको तबुकमा सुरक्षित अवतरण भएपछि विमानमा रहेका यात्रुहरू ठूलो सम्भावित दुर्घटनाबाट जोगिए।
फ्लाइदुबई घटनाको पूर्ण सत्य अनुसन्धानबाट बाहिर आउन बाँकी भए पनि प्रारम्भिक विवरणले एउटा कुरा स्पष्ट देखाएको छ—ककपिटभित्रको आकस्मिक संकटका बीच भारतीय कप्तान स्मित मच्छर, चालक दल र यात्रुहरूको तत्काल प्रतिक्रियाले सम्भावित ठूलो हवाई दुर्घटनालाई टार्न महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको छ।
