काठमाडौं | अन्तर्राष्ट्रिय डेस्क - भारतले पछिल्ला वर्षहरूमा विश्वका विभिन्न मुलुकसँग प्रविधि, डिजिटल पूर्वाधार तथा नवप्रवर्तन क्षेत्रमा रणनीतिक साझेदारीलाई तीव्र बनाउँदै लगेको विश्लेषण सार्वजनिक भएको छ। कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), सेमिकन्डक्टर, दूरसञ्चार, साइबर सुरक्षा तथा डिजिटल सार्वजनिक पूर्वाधार (Digital Public Infrastructure) जस्ता क्षेत्रमा भारतको बढ्दो सक्रियताले विश्वव्यापी प्रविधि सहकार्यमा नयाँ आयाम थपेको विज्ञहरूको भनाइ छ।
विश्लेषणअनुसार भारतले अमेरिका, जापान, युरोपेली मुलुक, अष्ट्रेलिया तथा अन्य साझेदार राष्ट्रसँग अत्याधुनिक प्रविधि विकास, अनुसन्धान, लगानी तथा आपूर्ति शृङ्खला सुदृढीकरणमा सहकार्य विस्तार गरिरहेको छ। यसले भारतलाई विश्वव्यापी प्रविधि केन्द्रका रूपमा स्थापित गर्ने दीर्घकालीन रणनीतिलाई बल पुर्याएको बताइएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार भारतको डिजिटल सार्वजनिक पूर्वाधार—यूपीआई (UPI), आधार, डिजिटल भुक्तानी प्रणाली तथा डिजिटल सेवा प्रवाह—ले धेरै देशको ध्यान आकर्षित गरेको छ। यी सफल मोडेलहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा विस्तार गर्न भारतले विभिन्न राष्ट्रसँग सहकार्य गर्दै आएको छ, जसले डिजिटल अर्थतन्त्रको विकासमा नयाँ सम्भावना सिर्जना गरेको छ।
प्रविधि क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार सेमिकन्डक्टर उत्पादन, क्वान्टम कम्प्युटिङ, कृत्रिम बुद्धिमत्ता तथा साइबर सुरक्षामा भारतले सार्वजनिक र निजी क्षेत्रको लगानी उल्लेखनीय रूपमा बढाएको छ। यसले उच्च मूल्यका उद्योग, अनुसन्धान तथा दक्ष जनशक्ति विकासलाई थप गति दिने अपेक्षा गरिएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खलाको विविधीकरण भइरहेका बेला भारत विश्वसनीय प्रविधि साझेदारका रूपमा उदाउँदै गएको छ। नियममा आधारित सहकार्य, लोकतान्त्रिक मूल्य तथा खुला डिजिटल इकोसिस्टमप्रतिको प्रतिबद्धताका कारण भारतसँगको प्रविधि साझेदारी विस्तार गर्न धेरै राष्ट्र इच्छुक देखिएका छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका विज्ञहरूका अनुसार प्रविधि अब केवल आर्थिक विकासको माध्यम मात्र नभई रणनीतिक शक्ति पनि बनेको छ। यस्तो अवस्थामा भारतले निर्माण गरिरहेको बहुआयामिक प्रविधि साझेदारीले देशको आर्थिक प्रतिस्पर्धात्मकता, डिजिटल नेतृत्व तथा विश्वव्यापी प्रभावलाई आगामी वर्षहरूमा अझ सुदृढ बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
