नेपालका पहाडी भेगमा पाइने एउटा सामान्य वनस्पति अहिले अन्तर्राष्ट्रिय अर्थतन्त्रसँग जोडिएको छ। अर्गेली नामको यो वनस्पति जापानको येन मुद्राका लागि प्रयोग हुने कागज उत्पादनसँग सम्बन्धित आपूर्ति शृङ्खलाको हिस्सा बनेको छ।
जापानले लामो समयसम्म आफ्नो बैंक नोट छाप्नका लागि ‘मित्सुमाता’ नामक वनस्पति प्रयोग गर्दै आएको थियो। तर समयसँगै रोग र वातावरणीय परिवर्तनका कारण उक्त वनस्पतिको उत्पादन घट्न थालेपछि जापानले विकल्पको खोजी सुरु गर्यो।
त्यही क्रममा उनीहरूको ध्यान नेपालको मध्य पहाडी क्षेत्रमा स्वाभाविक रूपमा उम्रने अर्गेलीमा पुगेको थियो। यसको रेशा बलियो र कागज निर्माणका लागि उपयुक्त भएकोले यसलाई मित्सुमाताको विकल्पका रूपमा प्रयोग गर्न थालियो।
पहिले अर्गेली ग्रामीण किसानका लागि खासै मूल्यवान् बाली थिएन। धेरैजसो अवस्थामा वन्यजन्तुले खेती नष्ट गरेपछि मात्रै किसानले अर्गेली सङ्कलन गरेर बेच्ने गर्थे।
तर जापानी माग बढेपछि यो वनस्पति विस्तारै व्यावसायिक उत्पादनमा परिणत भयो। सङ्कलन, प्रशोधन र निर्यातको प्रक्रिया सुरु भएसँगै ग्रामीण क्षेत्रमा साना उद्योग र रोजगारीका अवसरहरू पनि बढेका छन्।
यद्यपि भविष्यमा डिजिटल कारोबार बढ्दै गएर नगद प्रयोग घट्दै गयो भने अर्गेलीमा आधारित यो उद्योगले नयाँ चुनौती सामना गर्नुपर्ने सम्भावना पनि देखिन्छ।
अहिलेसम्म भने नेपालको पहाडमा उम्रने अर्गेली जापानको येन मुद्रा उत्पादनसँग जोडिएको एउटा अनौठो आर्थिक सेतु बनेको छ।
