बाढीपछि सम्हालिएको नेपाल: एक महिनामा भारतलाई ५ अर्ब ९२ करोडको बिजुली निर्यात

विनाशकारी बाढी र पहिरोको क्षतिपछि द्रुत गतिमा पुनर्स्थापित हुँदै नेपालले भदौ मध्यदेखि असोज मध्यसम्मको एक महिनामा भारततर्फ ३ करोड ९० लाख अमेरिकी डलर (करिब ५ अर्ब ९२ करोड नेपाली रुपैयाँ) बराबरको बिजुली निर्यात गरेको छ। नेपाल विद्युत प्राधिकरणका अनुसार प्राकृतिक विपत्तिबाट जलविद्युत् आयोजनामा पुगेको अवरोध हटेलगतै सीमापार ऊर्जा व्यापार पुनः पुरानै लयमा फर्किएको हो।

नेपाल विद्युत प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक दीर्घायु कुमार श्रेष्ठले गत अगस्ट (भदौ) मा आएको भीषण बाढीका कारण केही समय अवरुद्ध भएको बिजुली निर्यात असोजमा तीव्र गतिमा पुनरुत्थान भएको पुष्टि गर्नुभयो। भारततर्फ निर्यात गरिएको कुल बिजुलीको करिब दुई-तिहाइ हिस्सा द्विपक्षीय सम्झौता अन्तर्गत आपूर्ति गरिएको उहाँले जानकारी दिनुभयो।

गत अगस्ट २६ (भदौ १०) मा नेपाल-चीन (तिब्बत) सीमा नजिकैको उच्च हिमाली क्षेत्रमा हिम-पहिरोका कारण आएको विनाशकारी बाढीले उत्तरी तथा मध्य नेपालका क्षेत्रमा ठूलो धनजनको क्षति पुर्‍याएको थियो। उक्त विपत्तिमा परी करिब १,४०० जनाको मृत्यु भएको थियो भने ५,००० भन्दा बढी मानिस अझै बेपत्ता छन्। बाढीले सडक, पुल, घरका साथै थुप्रै जलविद्युत् पूर्वाधारमा गम्भीर क्षति पुर्‍याएको थियो।

यसैबीच, नेपालले अक्टोबर २३ (असोज ७) देखि भारतीय प्रसारण ग्रिडमार्फत बङ्गलादेशतर्फ ४० मेगावाट बिजुली निर्यातसमेत पुनः सुरु गरेको छ। भोटेकोशीको बाढीले बङ्गलादेशलाई बिजुली आपूर्ति गर्न तोकिएका त्रिशूली र चिलिमे जलविद्युत् केन्द्रमा क्षति पुर्‍याएपछि सो निर्यात केही समयका लागि ठप्प भएको थियो।

विपत्तिपछिको पुनःनिर्माण र राहतका लागि संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय जलवायु क्षति कोषले नेपालका लागि २ करोड अमेरिकी डलर बराबरको पहिलो जलवायु नोक्सानी सहायता स्वीकृत गरेको छ। क्षतिग्रस्त जलविद्युत् आयोजनाहरूको मर्मत कार्य सम्पन्न भएसँगै नेपालले क्षेत्रीय ऊर्जा व्यापारलाई अझ सुदृढ बनाउने लक्ष्य राखेको छ।