पोखराको पर्यटन व्यवसाय दशकौँसम्म सीमित कोठा क्षमता र आन्तरिक तथा स्थलमार्गीय यात्रामा निर्भर थियो। तर अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलले विश्वव्यापी पर्यटक ल्याउने आश्वासन दिएपछि निजी क्षेत्रले ठूलो लगानी गर्दै होटल संरचना तीव्र रूपमा विस्तार गर्यो। आज पोखरामा १,००० भन्दा बढी होटल र करिब ४०,००० पर्यटकस्तरीय कोठा तयार छन्, तर ती कोठा भरिने यात्रुहरू अझै आएका छैनन्।
यो विस्तार पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलसँग प्रत्यक्ष रूपमा गाँसिएको थियो। सन् २०१३ मा चीनको CAMC इन्जिनियरिङसँग इन्जिनियरिङ–प्रोक्योरमेन्ट–कन्स्ट्रक्सन सम्झौता गरी २१६ मिलियन अमेरिकी डलरको ऋण चीनको एक्सिम बैंकबाट लिइयो। पछि यो परियोजना बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ अन्तर्गत समावेश भयो, जसले नेपालको हवाई पहुँच आधुनिकीकरण गर्ने ठूलो अपेक्षा बोकेको थियो।
तर कार्यान्वयनको चरणमै विमानस्थलको महत्वाकांक्षा र शासन तथा भू–राजनीतिक यथार्थबीच दूरी बढ्दै गयो। विभिन्न सरकारले वार्षिक करिब ३ लाख यात्रु आउने अनुमानसहित विमानस्थललाई आत्मनिर्भर आर्थिक इञ्जिनका रूपमा प्रस्तुत गरे पनि संसदीय समिति र नियामक निकायका छानबिनले गम्भीर अनियमितता देखाए।
छानबिनअनुसार प्रारम्भिक अनुमानित १७० मिलियन डलर लागत बढ्दै २४४ मिलियन डलर नाघ्यो। कृत्रिम रूपमा बढाइएका परामर्श शुल्क र खरिद प्रक्रियामा कमजोरी देखाउँदै दर्जनौँ सरकारी अधिकारी र ठेकेदार मुछिएको निष्कर्ष निकालियो।
यससँगै प्राविधिक र कूटनीतिक अवरोधले विमानस्थलको उपयोगितामाथि प्रश्न उठायो। भारतले सहज हवाई मार्ग अनुमति नदिँदा विमानहरू घुमाउरो मार्ग प्रयोग गर्न बाध्य भए। त्यसमाथि रनवे लम्बाइ र भार क्षमताको सीमाले लामो दूरीका वाइड–बडी विमान अवतरण गर्न नसक्ने अवस्था सिर्जना गर्यो।
जनवरी २०२३ मा उद्घाटन भएयता विमानस्थलले अपेक्षित अन्तर्राष्ट्रिय उडान सञ्चालन गर्न सकेको छैन। कहिलेकाहीँ चार्टर उडान बाहेक नियमित सेवा न्यून छ, जसले पोखराका ४० हजार कोठा भरिन आवश्यक यात्रु संख्या पूरा गर्न सकेको छैन।
आर्थिक विवरणअनुसार विमानस्थलको आम्दानी नगण्य छ, तर वार्षिक ऋण तिर्न करिब ८४ करोड रुपैयाँ आवश्यक पर्छ। यही असन्तुलनका कारण ऋण पुनःसंरचना गर्न कूटनीतिक पहल भए पनि अहिलेसम्म समाधान भएको छैन।
२०२५ को अन्त्यतिर भ्रष्टाचार अनुसन्धानले दर्जनौँ अधिकारीविरुद्ध मुद्दा दर्ता भएपछि स्थानीय स्तरमा परियोजनाप्रतिको विश्वास झनै कमजोर भयो। समग्रमा, पोखराको पर्यटन क्षेत्र आज खाली क्षमतामा ऋण तिर्न बाध्य छ, जसले पूर्वाधार योजना पारदर्शिता र यथार्थपरक बजार मूल्याङ्कनबिनाको जोखिम स्पष्ट रूपमा देखाएको छ।
यस विज्ञापनमा इच्छुक हुनुहुन्छ?
के तपाईं लिंकमा जारी राख्न चाहनुहुन्छ वा थप विवरणको लागि आफ्नो जानकारी प्रदान गर्न चाहनुहुन्छ?
कृपया तपाईंको विवरण दिनुहोस्
अगाडि बढ्न विवरण भर्नुहोस्
प्रतिक्रिया
0 टिप्पणीsकृपया लगइन गर्नुहोस् तपाईंको प्रतिक्रिया दिन।